ایمپلنت یا بریج: تفاوت اصلی این دو درمان چیست؟
ایمپلنت یک ریشهی مصنوعی در استخوان فک است که روکش روی آن قرار میگیرد، اما بریج دندان مصنوعی ثابتی است که از دندانهای دو طرف شکاف نگه داشته میشود. هیچ‌کدام در همه‌ی شرایط برتر نیستند؛ انتخاب به دندانهای مجاور، استخوان، سلامت عمومی و اولویت‌های شما بستگی دارد.
وقتی دندانی از دست می‌رود، معمولاً سه راه وجود دارد: ایمپلنت، بریج یا پروتز متحرک. در این مقاله ایمپلنت و بریج ثابت را مقایسه می‌کنیم. ایمپلنت یک پست تیتانیومی است که در استخوان فک قرار میگیرد و پایه‌ی دندان جایگزین میشود [1]. بریج یک پروتز ثابت است که از دو بخش ساخته میشود: دندانهای پایه که معمولاً دندان طبیعی هستند و دندان مصنوعی میانی که شکاف را پر می‌کند [2]. برای آشنایی بیشتر با خود ایمپلنت، راهنمای جامع ایمپلنت دندان را ببینید.
مقایسه‌ی کلی ایمپلنت و بریج ثابت
| معیار |
ایمپلنت |
بریج ثابت |
| پایه‌ی نگه‌دارنده |
ریشهی مصنوعی در استخوان |
دندانهای طبیعی دو طرف شکاف (یا ایمپلنت) |
| نیاز به جراحی |
دارد |
ندارد (در بریج دندانی) |
| تراش دندانهای مجاور |
لازم نیست |
لازم است |
| تعداد مراحل و زمان درمان |
بیشتر؛ شامل دورهی ترمیم |
کمتر؛ معمولاً دو جلسه بهعلاوهی زمان لابراتوار |
| عوارض شایع |
عوارض فنی روکش و التهاب اطراف ایمپلنت |
پوسیدگی یا آسیب دندانهای پایه |
| وابستگی به استخوان |
به استخوان کافی نیاز دارد |
به استخوان کافی برای کاشت نیاز ندارد |
- ایمپلنت و بریج دو راه‌حل متفاوت‌اند، نه یکی «بهتر» و دیگری «بدتر» برای همه.
- بریج دندانی به تراش دندانهای مجاور نیاز دارد؛ ایمپلنت این نیاز را ندارد اما جراحی و دورهی ترمیم لازم دارد.
- نرخ بقای ایمپلنت تکدندان و بریج دندانی در مرورهای علمی نزدیک به هم گزارش شده است.
- هزینهی اولیه و بلندمدت به نظام تعرفه و شرایط بیمار بستگی دارد.
- تصمیم نهایی فقط پس از معاینه و تصویربرداری ممکن است.
ایمپلنت و بریج چگونه ساخته و نصب میشوند؟
در بریج، جراح دندانپزشک دندانهای دو طرف شکاف را تراش می‌دهد و روی آنها روکش می‌گذارد تا دندان مصنوعی میانی نگه داشته شود. در ایمپلنت، ابتدا ریشهی مصنوعی در استخوان کاشته میشود و پس از جوش‌خوردن، روکش روی آن قرار میگیرد.
در بریج سنتی، دندانهای پایه تراش داده میشوند، یعنی مقداری از مینای آنها برداشته میشود و این کار برگشتپذیر نیست [2]. سپس قالب یا اسکن به لابراتوار می‌رود، بریج موقت استفاده میشود و در جلسه‌ی بعد بریج نهایی بررسی و چسبانده میشود [2]. در ایمپلنت، مراحل شامل جراحی کاشت، دورهی ترمیم و جوش‌خوردن با استخوان و در نهایت قرار دادن دندان جایگزین است [1].
بریج انواع مختلفی دارد: سنتی با روکش در دو طرف شکاف، کانتیلور با تکیه بر یک طرف، مریلند با بال‌های فلزی چسبیده به پشت دندانهای مجاور، و بریج متکی بر ایمپلنت [2]. نوع مناسب به محل دندان، وضعیت دندانهای مجاور و نیروی جویدن بستگی دارد.
طول عمر و عوارض ایمپلنت و بریج در مطالعات چگونه است؟
در مرور سیستماتیک مرجع، نرخ بقای بریج دندانی و ایمپلنت تکدندان در پنج و ده سال نزدیک به هم گزارش شده است. تفاوت عمده در نوع عوارض است: بریج بیشتر با پوسیدگی دندان پایه و ایمپلنت بیشتر با عوارض فنی روکش همراه بوده است.
پیتورسون و همکاران در مرور سیستماتیکی، بقای پروتزهای ثابت دندانی را با پروتزهای متکی بر ایمپلنت مقایسه کرده‌اند [3]. جدول زیر اعداد گزارش‌شده‌ی آن مرور را نشان می‌دهد. این مرور مربوط به سال ۲۰۰۷ است و فناوری‌ها و مواد از آن زمان پیشرفت کرده‌اند، پس اعداد را باید راهنمای کلی دانست، نه پیش‌بینی دقیق برای یک بیمار.
بقای گزارش‌شده بر اساس مرور سیستماتیک پیتورسون و همکاران (۲۰۰۷)
| نوع ترمیم |
بقا در ۵ سال |
بقا در ۱۰ سال |
| بریج ثابت متکی بر دندان |
۹۳٫۸٪ |
۸۹٫۲٪ |
| بریج ثابت متکی بر ایمپلنت |
۹۵٫۲٪ |
۸۶٫۷٪ |
| روکش تک‌ایمپلنت |
۹۴٫۵٪ |
۸۹٫۴٪ |
از نظر عوارض، در بریج دندانی پوسیدگی و از دست رفتن حیات عصب دندان پایه از شایع‌ترین عوارض زیستی بود، در حالی که عوارض فنی مثل شکستن یا ترک ورقه‌ی پرسلن، شل شدن پیچ یا اباتمنت و از دست رفتن گیر در ترمیم‌های متکی بر ایمپلنت بیشتر از بریج دندانی دیده شد [3]. مرور سیستماتیک دیگری که مطالعات با پیگیری ده‌ساله و بیشتر را بررسی کرده نیز نشان می‌دهد اغلب ایمپلنت‌ها در این بازه عملکرد خود را حفظ کرده‌اند [4].
نکته بالینی
بقای نزدیک به هم به این معنا نیست که دو درمان در دهان شما یکسان عمل می‌کنند. عمر بریج به سلامت دندانهای پایه و عمر ایمپلنت به استخوان، لثه و بهداشت وابسته است. پس سؤال درست این است که در دهان شما کدام عوامل خطر بیشتر است.
دندانهای مجاور در انتخاب ایمپلنت یا بریج چه نقشی دارند؟
دندانهای مجاور مهم‌ترین تفاوت عملی دو درمان‌اند. بریج به تراش آنها نیاز دارد و سلامتشان را درگیر می‌کند، اما ایمپلنت آنها را دست‌نخورده می‌گذارد. اگر دندانهای مجاور سالماند، ایمپلنت مزیت دارد؛ اگر از قبل روکش دارند، بریج میتواند منطقی باشد.
در مرور اقتصادی ایمپلنت و بریج ثابت کوتاه، نویسندگان نتیجه گرفته‌اند که روکش ایمپلنت از نظر اقتصادی برای بیمار مقرون‌به‌صرفه‌تر است، چون نیازی به تراش دندانهای سالم مجاور ندارد [5]. از طرف دیگر، آسیب یا پوسیدگی دندانهای پایه میتواند بریج را تضعیف کند و دندان پایه‌ی ضعیف ممکن است بشکند [2].
دو بیمار با یک دندان از دست‌رفته
بیمار الف یک دندان آسیای پایین را از دست داده و دندانهای دو طرف شکاف سالم و بدون ترمیم بزرگ هستند. تراش این دندان‌ها فقط برای ساخت بریج، هزینهی زیستی دارد و ایمپلنت میتواند گزینه‌ی منطقی‌تری باشد. بیمار ب همان دندان را از دست داده، اما هر دو دندان کناری قبلاً پوسیدگی بزرگ و روکش دارند. برای او بریج ممکن است از نظر دندانهای پایه تفاوت زیادی ایجاد نکند و درمان کوتاه‌تر باشد. هر دو یک دندان گم کرده‌اند، ولی وضعیت دهانشان مسیر متفاوتی را پیشنهاد می‌کند.
مدت درمان و تعداد جلسات ایمپلنت و بریج چقدر است؟
بریج دندانی معمولاً کوتاه‌تر است و در حدود دو جلسه بهعلاوهی زمان لابراتوار انجام میشود. ایمپلنت جراحی و دورهی ترمیم دارد و جلسات بیشتری لازم دارد. در عمل، مدت دقیق هر دو به شرایط دهان و برنامهی درمان بستگی دارد.
طبق توضیح کلینیک کلیولند، بریج سنتی و کانتیلور معمولاً دو جلسه بهعلاوهی زمان لابراتوار لازم دارند و بعضی مطب‌ها با سیستم‌های کامپیوتری می‌توانند در یک جلسه بریج بسازند، در حالی که بریج متکی بر ایمپلنت چند جلسه و ماه‌ها ترمیم نیاز دارد [2]. انجمن دندانپزشکی آمریکا هم می‌گوید دورهی جوش‌خوردن ایمپلنت میتواند تا چند ماه طول بکشد، هرچند بعضی بیماران ایمپلنت و دندان را در یک جلسه دریافت می‌کنند [1].
مقایسه‌ی زمان و مراحل
| مرحله |
ایمپلنت |
بریج دندانی |
| جراحی |
لازم است |
لازم نیست |
| دورهی ترمیم |
ماه‌ها در بسیاری از طرح‌ها |
ترمیم کوتاه لثه پس از تراش |
| جلسات اصلی |
مشاوره، کاشت، قالب‌گیری یا اسکن و تحویل |
تراش و قالب‌گیری و تحویل |
| دندان موقت |
گاهی لازم است |
معمولاً لازم است |
از نظر هزینه ایمپلنت یا بریج چه تفاوتی دارند؟
هزینهی اولیهی دو درمان بسته به نظام تعرفه و شرایط دهان فرق می‌کند و نمی‌توان یکی را همیشه ارزان‌تر دانست. در مطالعات اقتصادی، هزینهی کل در بلندمدت و نیاز به درمانهای بعدی هم مهم است. در این مقاله عدد قیمت ذکر نمی‌شود.
مرور اقتصادی ایمپلنت و بریج ثابت کوتاه گزارش کرده است که هزینهی اولیهی روکش ایمپلنت و بریج دندانی مشابه بود ولی بسته به نظام تعرفه فرق می‌کرد، پیچیدگی و هزینه به وضعیت دندانهای مجاور و ریج استخوان وابسته بود و نتیجه‌ی اقتصادی بلندمدت دو درمان مشابه گزارش شد [5]. یک تحلیل هزینه-سودمندی با مدل مارکوف در بازه‌ی سی‌ساله و از دید بیمار نیز جایگزینی یک دندان آسیا با ایمپلنت و روکش منفرد را مقرون‌به‌صرفه‌تر از بریج سه‌واحدی گزارش کرده است [6]. این نتایج به ساختار هزینهی همان نظام سلامت وابسته است و نمی‌توان آن را مستقیم به ایران یا هر بیمار دیگری تعمیم داد.
برای مقایسه‌ی عملی دو پیشنهاد درمانی، باید هر دو را بر یک مبنا ببینید: چه درمانهای مقدماتی لازم است، چند جلسه پیش‌بینی شده، جنس و ساخت پروتز چیست و پیگیری بعد از درمان چگونه است. اگر می‌خواهید بدانید ایمپلنت از چه بخش‌هایی هزینه پیدا می‌کند، مقاله‌ی اصلی ایمپلنت دندان نقطه‌ی شروع مناسبی است.
نگهداری و مراقبت از ایمپلنت و بریج چه فرقی دارد؟
هر دو درمان بهداشت دقیق و کنترل منظم لازم دارند. در بریج باید زیر دندان مصنوعی میانی تمیز شود و دندانهای پایه از پوسیدگی محافظت شوند. در ایمپلنت باید بافت اطراف از التهاب دور بماند. سیگار کشیدن برای ایمپلنت عامل خطر شناخته‌شده است.
برای بریج، کلینیک کلیولند تمیز کردن زیر بریج با نخ‌کشی مخصوص یا برس بین‌دندانی، پرهیز از جویدن اجسام سخت و مراجعه‌ی منظم را توصیه می‌کند [2]. برای ایمپلنت، بیماری‌های اطراف ایمپلنت با معاینه‌ی منظم تشخیص و کنترل میشوند [7] و متاآنالیزها سیگار کشیدن را با افزایش خطر شکست ایمپلنت مرتبط دانسته‌اند [8].
مراقبتهای اصلی در هر درمان
| مورد |
ایمپلنت |
بریج دندانی |
| بهداشت روزانه |
مسواک و تمیز کردن بین‌دندانی اطراف ایمپلنت |
مسواک و تمیز کردن زیر بریج با ابزار مخصوص |
| نقطه‌ی حساس |
لثه و استخوان اطراف ایمپلنت |
دندانهای پایه و حاشیه‌ی روکش |
| کنترل دوره‌ای |
لازم |
لازم |
| عامل خطر مهم |
سیگار، بیماری لثه، بهداشت ضعیف |
پوسیدگی و ضعف دندان پایه |
اگر بریج لق شد، ترک خورد، هنگام جویدن درد داشت یا لثه‌ی اطراف آن خونریزی کرد، باید به دندانپزشک مراجعه کنید [2]. همین توصیه برای ایمپلنت هم صادق است.
چه کسانی بیشتر برای ایمپلنت و چه کسانی برای بریج مناسب‌اند؟
ایمپلنت معمولاً وقتی مناسب‌تر است که استخوان کافی و سلامت عمومی مناسب باشد، دندانهای مجاور سالم باشند و بیمار بتواند ترمیم و پیگیری منظم را بپذیرد. بریج وقتی منطقیتر است که دندانهای مجاور از قبل ترمیم بزرگ دارند یا جراحی و دورهی ترمیم مناسب نیست.
- بیشتر به نفع ایمپلنت: دندانهای مجاور سالم، استخوان کافی، بهداشت دهان مناسب و سیگار نکشیدن.
- بیشتر به نفع بریج: دندانهای مجاور با روکش یا ترمیم بزرگ، نبود استخوان کافی بدون تمایل به بازسازی، یا بیماری که جراحی را به تعویق می‌اندازد.
- نیاز به بررسی بیشتر: سابقه‌ی بیماری لثه، دیابت، دندان‌قروچه یا انتظار زیبایی بالا در ناحیه‌ی جلو.
انجمن دندانپزشکی آمریکا تأکید می‌کند سلامت عمومی بیشتر از سن در مناسب بودن ایمپلنت اثر دارد و بیماری‌های مزمن مثل دیابت ممکن است ترمیم را مختل کنند [1].
- شروع: معاینه و تصویربرداری
- آیا سلامت عمومی و استخوان اجازه‌ی جراحی کاشت را می‌دهد؟
- خیر: بریج یا پروتز متحرک بررسی میشود.
- بله: ادامه‌ی ارزیابی.
- آیا دندانهای مجاور سالم و بدون ترمیم بزرگ هستند؟
- بله: ایمپلنت میتواند از تراش دندانهای سالم جلوگیری کند.
- خیر: بریج یا ایمپلنت هر دو بر اساس وضعیت دندانهای پایه بررسی میشود.
- آیا می‌توانید دورهی ترمیم و پیگیری منظم را بپذیرید؟
- بله: ایمپلنت گزینه‌ی واقع‌بینانه‌ای است.
- خیر: بریج به زمان درمان کمتری نیاز دارد.
معیارهای تصمیم نهایی
اگر دندانهای مجاور سالماند و شرایط جراحی مناسب است، ایمپلنت را جدی بگیرید. اگر دندانهای مجاور از قبل روکش دارند یا جراحی مناسب نیست، بریج را بررسی کنید. اگر هر دو ممکن است، به‌جای مقایسه‌ی تنها هزینه، تعداد مراحل، مراقبت بعدی و سلامت بلندمدت دندانهای مجاور را با جراح دندانپزشک مقایسه کنید.
مشاهده آدرس
مشاهده آدرس
مشاهده آدرس
