|
|
|
|
جمعه 2 امرداد 1405
بیشتر کسانی که به سفید کردن دندان فکر میکنند، می‌خواهند بدانند بلیچینگ دندان چگونه انجام میشود، چند جلسه طول میکشد و چه موادی در آن به کار میرود. بلیچینگ یک درمان شیمیایی است که رنگ طبیعی دندان را روشن‌تر میکند و نتیجهی آن به نوع تغییر رنگ، روش انتخاب‌شده و رعایت دستورها بستگی دارد. در این مقاله مراحل بلیچینگ دندان در مطب و در خانه زیر نظر دندانپزشک، مواد بلیچینگ، نقش نور و لیزر و نکاتی که پیش و پس از درمان باید بدانید را توضیح می‌دهیم.
بلیچینگ دندان چیست و چگونه رنگ دندان را روشن میکند؟
بلیچینگ درمانی است که با ژل حاوی هیدروژن پراکسید یا کاربامید پراکسید، رنگ طبیعی دندان را روشن‌تر میکند. این مواد رنگدانه‌های داخل مینا و عاج را تجزیه میکنند. بلیچینگ فقط روی دندان طبیعی اثر دارد و رنگ روکش، ترمیم و دندان مصنوعی را تغییر نمی‌دهد.
مادهی فعال بلیچینگ معمولاً هیدروژن پراکسید یا کاربامید پراکسید است [1]. کاربامید پراکسید در تماس با دندان بهتدریج هیدروژن پراکسید آزاد میکند و به همین دلیل اثر آهسته‌تری دارد. این مواد از مینا عبور میکنند و ترکیب‌های رنگی را که در طول سال‌ها در دندان جمع شده‌اند، روشن‌تر میکنند.
سرویس سلامت ملی بریتانیا توضیح میدهد بلیچینگ فقط رنگ دندانهای طبیعی را روشن میکند و برای افرادی که روکش، دندان مصنوعی یا ایمپلنت در ناحیه‌ی لبخند دارند، توصیه نمی‌شود، چون رنگ این‌ها تغییر نمیکند [2]. اگر ترمیم همرنگ دندان در دندانهای جلو دارید، پس از بلیچینگ ممکن است رنگ آن با دندان روشن‌شده هماهنگ نباشد و نیاز به تعویض پیدا کند.
برای آشنایی با همه‌ی روش‌های سفید کردن دندان و انتخاب میان آن‌ها، راهنمای کامل بلیچینگ دندان را ببینید.
- بلیچینگ با ژل هیدروژن پراکسید یا کاربامید پراکسید انجام میشود.
- فقط دندان طبیعی روشن میشود؛ روکش، ترمیم و دندان مصنوعی تغییر رنگ نمی‌دهند.
- دو روش اصلی، بلیچینگ در مطب و بلیچینگ خانگی با تری اختصاصی زیر نظر دندانپزشک است.
- در مرور سیستماتیک، تاباندن نور به ژل بلیچینگ مطب، تغییر رنگ را بیشتر نکرد.
- حساسیت دندان و تحریک لثه شایع‌ترین عوارض‌اند و معمولاً خفیف و گذرا هستند.
پیش از بلیچینگ: چه کسی مناسب این درمان است؟
بلیچینگ برای بزرگسالانی مناسب است که دندان و لثه‌ی سالم دارند و تغییر رنگ آن‌ها از نوعی است که به بلیچینگ پاسخ میدهد. پیش از درمان، پوسیدگی، بیماری لثه، ترمیمهای معیوب و علت تغییر رنگ بررسی میشود. سرویس سلامت ملی بریتانیا بلیچینگ را برای افراد ۱۷ سال و کمتر انجام نمی‌دهد.
طبق توضیح سرویس سلامت ملی بریتانیا، بلیچینگ برای افراد ۱۷ سال و کمتر و برای کسانی که دندان یا لثه‌ی ناسالم دارند انجام نمی‌شود [2]. در اتحادیه‌ی اروپا نیز مقررات، استفاده از محصولات بلیچینگ با بیش از ۰٫۱ درصد هیدروژن پراکسید را برای افراد زیر ۱۸ سال ممنوع کرده است [3].
معاینه‌ی پیش از بلیچینگ معمولاً شامل این موارد است:
- بررسی پوسیدگی، ترک‌ها و ترمیم‌هایی که لبه‌ی باز دارند
- بررسی سلامت لثه و در صورت نیاز جرم‌گیری و پاک‌سازی سطح دندان
- تعیین علت تغییر رنگ: رنگ‌گرفتگی سطحی، تغییر رنگ با افزایش سن یا تغییر رنگ داخلی
- ثبت رنگ اولیه با راهنمای رنگ یا عکس برای مقایسه‌ی بعدی
- شناسایی روکش‌ها و ترمیمهای همرنگ دندان که بعداً ممکن است تعویض شوند
نکته بالینی
دندانی که پس از ضربه یا درمان ریشه تیره شده، معمولاً با بلیچینگ معمولی از بیرون به‌خوبی روشن نمی‌شود و ممکن است روش دیگری لازم داشته باشد. به همین دلیل، تعیین علت تغییر رنگ پیش از شروع درمان اهمیت دارد.
چون بلیچینگ درمانی زیبایی و غیرضروری است، در دوران بارداری و شیردهی معمولاً انجام آن را به بعد موکول می‌کنیم.
بلیچینگ در مطب چگونه انجام میشود؟
در بلیچینگ مطب، ابتدا لثه با مادهی محافظ پوشانده میشود، سپس ژل بلیچینگ با غلظت بالاتر روی سطح دندان‌ها قرار می‌گیرد و پس از مدت مشخص برداشته میشود. این چرخه ممکن است در یک جلسه چند بار تکرار شود. سرویس سلامت ملی بریتانیا مدت یک جلسه را حدود یک تا دو ساعت ذکر میکند.
سرویس سلامت ملی بریتانیا توضیح میدهد در روش مطب، ژل روی دندان‌ها قرار می‌گیرد و گاهی نور یا لیزر به آن تابانده میشود و این روش معمولاً در یک جلسهی حدوداً یک تا دو ساعته انجام میشود [2]. مراحل معمول به این شکل است:
- ثبت رنگ اولیه — مقایسه با راهنمای رنگ و در صورت نیاز عکس.
- تمیز کردن سطح دندان — برداشتن پلاک و رنگ‌گرفتگی سطحی.
- محافظت از لثه و بافت نرم — قرار دادن کنارزننده‌ی لب و مادهی محافظ روی لثه.
- قرار دادن ژل بلیچینگ — لایه‌ای یکنواخت روی سطح جلویی دندان‌ها.
- برداشتن و تکرار — پس از مدت تعیین‌شده، ژل برداشته و در صورت نیاز دوباره قرار داده میشود.
- شست‌وشو و بررسی رنگ — مقایسه‌ی رنگ نهایی با رنگ اولیه و توضیح مراقبتهای بعدی.
در مرور سیستماتیکی که ۲۱ کارآزمایی تصادفی را بررسی کرده، فعال کردن ژل بلیچینگ مطب با نور، در مقایسه با بلیچینگ بدون نور، تغییر رنگ را بیشتر نکرد و بر حساسیت دندان هم اثری نداشت؛ نویسندگان این نتیجه را برای ژل‌هایی با غلظت بالا و پایین هیدروژن پراکسید گزارش کرده‌اند [4]. بنابراین استفاده از نور یا لیزر به‌تنهایی دلیلی برای نتیجهی بهتر نیست.
بلیچینگ خانگی زیر نظر دندانپزشک چگونه است؟
در بلیچینگ خانگی، از دندان‌ها قالب یا اسکن گرفته میشود و تری اختصاصی ساخته میشود. بیمار ژل با غلظت پایین‌تر را طبق دستور در تری می‌ریزد و هر روز مدت مشخصی از آن استفاده میکند. سرویس سلامت ملی بریتانیا مدت این روش را معمولاً دو تا شش هفته ذکر میکند.
طبق توضیح سرویس سلامت ملی بریتانیا، دندانپزشک ژل بلیچینگ و تری‌هایی را که دقیقاً روی دندان‌ها قرار می‌گیرند تجویز میکند؛ معمولاً پس از یک جلسهی اندازه‌گیری، تری‌ها حدود دو تا شش هفته در خانه استفاده میشوند [2]. در اتحادیه‌ی اروپا، محصولات بلیچینگ با بیش از ۰٫۱ تا ۶ درصد هیدروژن پراکسید فقط به دندانپزشکان فروخته میشوند و در هر دوره‌ی درمان، نخستین استفاده باید توسط دندانپزشک یا زیر نظارت مستقیم او انجام شود [3].
- معاینه و ثبت رنگ اولیه
- قالب‌گیری یا اسکن برای ساخت تری اختصاصی
- تحویل تری و آموزش — مقدار ژل، مدت استفاده و پاک کردن ژل اضافه از لثه
- استفاده‌ی روزانه در خانه طبق برنامه‌ی تعیین‌شده
- جلسهی پیگیری برای بررسی رنگ و حساسیت و تصمیم درباره‌ی ادامه
مرور کاکرین درباره‌ی بلیچینگ خانگی، ۷۱ کارآزمایی را بررسی کرد و نشان داد مواد بلیچینگ در مقایسه با دارونما در دوره‌ی کوتاه دو هفته تا شش ماه دندان‌ها را سفیدتر کردند؛ اما قطعیت کلی شواهد پایین تا بسیار پایین بود [5]. مقایسه‌ی کامل این روش با بلیچینگ مطب در راهنمای سفید کردن دندان آمده است.
مواد بلیچینگ دندان و غلظت آن‌ها
مواد بلیچینگ دندان معمولاً هیدروژن پراکسید یا کاربامید پراکسید هستند. در روش مطب از غلظت بالاتر برای مدت کوتاه و در روش خانگی از غلظت پایین‌تر برای مدت طولانی‌تر استفاده میشود. در اتحادیه‌ی اروپا، محصولات مصرفی دهان بیش از ۰٫۱ درصد هیدروژن پراکسید فقط با نظارت دندانپزشک مجازند.
مواد و قالب‌های رایج بلیچینگ
| ماده یا قالب |
توضیح |
| هیدروژن پراکسید |
مادهی فعال اصلی؛ اثر سریع‌تر [1] |
| کاربامید پراکسید |
بهتدریج هیدروژن پراکسید آزاد میکند؛ بیشتر در روش خانگی [1] |
| ژل در تری اختصاصی |
روش خانگی زیر نظر دندانپزشک [2] |
| نوار و ژل‌های مالیدنی |
در کارآزمایی‌ها در کوتاه‌مدت از دارونما مؤثرتر بودند [5] |
| محصولات بدون نسخه با حداکثر ۰٫۱ درصد هیدروژن پراکسید |
طبق بنیاد سلامت دهان بریتانیا برای تغییر رنگ محسوس بسیار ضعیف‌اند [1] |
مقررات اتحادیه‌ی اروپا محصولات دهانی تا ۰٫۱ درصد هیدروژن پراکسید را آزاد و محصولات بلیچینگ بیش از ۰٫۱ تا ۶ درصد را محدود به دندانپزشکان کرده است [3]. بنیاد سلامت دهان بریتانیا نیز توضیح میدهد محصولات بدون نسخه در بریتانیا قانوناً فقط تا ۰٫۱ درصد هیدروژن پراکسید دارند و این غلظت برای تغییر محسوس رنگ دندان کافی نیست [1].
درباره‌ی محصولات ناشناخته
محصولاتی که منبع و غلظت آن‌ها مشخص نیست، یا بلیچینگ در مراکز غیردندانپزشکی، ممکن است به لثه و دندان آسیب بزنند. سرویس سلامت ملی بریتانیا هشدار میدهد بلیچینگ در سالن‌های زیبایی یا با کیتهای داروخانه‌ای و اینترنتی به‌خوبی کار نمیکند و ممکن است به دندان و لثه آسیب بزند.
این هشدار در منبع سرویس سلامت ملی بریتانیا آمده است [2].
بعد از بلیچینگ چه انتظاری داشته باشیم؟
بعد از بلیچینگ، حساسیت دندان به سرما و شیرینی، درد یا سوزش لثه و گاهی لکه‌های سفید موقت روی لثه ممکن است ایجاد شود. این عوارض معمولاً خفیف و گذرا هستند. نتیجهی بلیچینگ دائمی نیست و طبق سرویس سلامت ملی بریتانیا با رعایت توصیهها ممکن است حدود سه سال باقی بماند.
سرویس سلامت ملی بریتانیا عوارض احتمالی را حساس شدن دندان به سرما و خوراکی‌های شیرین، درد لثه یا گلو و لکه‌های سفید روی لثه ذکر میکند که ممکن است برای مدت کوتاهی باقی بمانند [2]. در مرور کاکرین، حساسیت دندان و تحریک دهان شایع‌ترین عوارض بودند، با غلظت‌های بالاتر بیشتر دیده شدند و خفیف و گذرا بودند [5].
در مرور سیستماتیکی دیگر، استفاده از پتاسیم نیترات یا سدیم فلوراید به‌عنوان مادهی ضدحساسیت در طول بلیچینگ، احتمال و شدت حساسیت را کاهش داد؛ اما اثر آن بر نتیجهی رنگ یکسان گزارش نشد و تعداد مطالعات کم بود [6].
یک نمونه
بیماری پس از جلسهی بلیچینگ مطب، تا دو روز هنگام نوشیدن آب سرد حساسیت تیزی احساس میکند. طبق توصیه، از خمیردندان ضدحساسیت استفاده میکند و نوشیدنیهای خیلی سرد را کم میکند. در پیگیری، حساسیت برطرف شده و درمان طبق برنامه ادامه پیدا میکند.
ماندگاری نتیجه و راه‌های افزایش آن در صفحه‌ی بلیچینگ دندان توضیح داده شده است. بنیاد سلامت دهان بریتانیا یادآوری میکند خوراکیها و نوشیدنیهای رنگی و سیگار ماندگاری نتیجه را کوتاهتر میکنند [1].
نسخه صوتی این مقاله
سوالات متداول
در بلیچینگ، ژل حاوی هیدروژن پراکسید یا کاربامید پراکسید روی دندان قرار می‌گیرد تا رنگ طبیعی آن روشن‌تر شود. این کار یا در مطب با ژل غلظت بالاتر و در یک جلسه انجام میشود، یا در خانه با تری اختصاصی و ژل غلظت پایین‌تر زیر نظر دندانپزشک.
معاینه و ثبت رنگ اولیه، تمیز کردن سطح دندان، محافظت از لثه، قرار دادن ژل بلیچینگ، برداشتن و تکرار آن در صورت نیاز، و در پایان بررسی رنگ و توضیح مراقبت‌ها. سرویس سلامت ملی بریتانیا مدت جلسه را حدود یک تا دو ساعت ذکر میکند.
طبق سرویس سلامت ملی بریتانیا، تریهای بلیچینگ خانگی معمولاً حدود دو تا شش هفته استفاده میشوند. مدت دقیق به رنگ اولیه، نوع ژل و پاسخ دندانهای شما بستگی دارد و در جلسهی پیگیری تعیین میشود.
مادهی فعال معمولاً هیدروژن پراکسید یا کاربامید پراکسید است. کاربامید پراکسید بهتدریج هیدروژن پراکسید آزاد میکند و بیشتر در روش خانگی به کار میرود.
در مرور سیستماتیکی از ۲۱ کارآزمایی تصادفی، فعال کردن ژل بلیچینگ مطب با نور، تغییر رنگ را بیشتر نکرد و بر حساسیت هم اثری نداشت. بنابراین نور به‌تنهایی دلیلی برای نتیجهی بهتر نیست.
نه. بلیچینگ فقط رنگ دندان طبیعی را روشن میکند و رنگ روکش، ترمیم همرنگ دندان و دندان مصنوعی تغییر نمیکند. ممکن است پس از بلیچینگ لازم شود ترمیمهای جلو برای هماهنگی رنگ تعویض شوند.
بلیچینگ معمولاً دردناک نیست، اما حساسیت دندان به سرما و شیرینی و سوزش یا درد لثه ممکن است ایجاد شود. این عوارض معمولاً خفیف و گذرا هستند و مواد ضدحساسیت می‌توانند به کاهش آن‌ها کمک کنند.
سرویس سلامت ملی بریتانیا بلیچینگ را برای افراد ۱۷ سال و کمتر انجام نمی‌دهد و در اتحادیه‌ی اروپا استفاده از محصولات بلیچینگ با بیش از ۰٫۱ درصد هیدروژن پراکسید برای افراد زیر ۱۸ سال ممنوع است.
بنیاد سلامت دهان بریتانیا توضیح میدهد محصولات بدون نسخه در بریتانیا حداکثر ۰٫۱ درصد هیدروژن پراکسید دارند که برای تغییر محسوس رنگ کافی نیست. محصولات ناشناخته هم ممکن است به لثه و دندان آسیب بزنند.
بلیچینگ دائمی نیست. سرویس سلامت ملی بریتانیا میگوید با رعایت توصیهها ممکن است اثر آن حدود سه سال باقی بماند. خوراکیها و نوشیدنیهای رنگی و سیگار ماندگاری را کوتاهتر میکنند.
دکتر محمدایمان نقشی‌زادیان
جراح دندانپزشک
شماره نظام پزشکی: ۱۴۹۸۶۰
آخرین بازبینی: ۲ مرداد ۱۴۰۵
منابع
- Oral Health Foundation. Facts and tips: tooth whitening (26 February 2019). Oral Health Foundation
- NHS. Teeth whitening (page last reviewed 19 August 2025). NHS
- Council Directive 2011/84/EU of 20 September 2011 amending Directive 76/768/EEC, concerning cosmetic products, for the purpose of adapting Annex III thereto to technical progress. Official Journal of the European Union. legislation.gov.uk
- Maran BM, et al. In-office dental bleaching with light vs. without light: A systematic review and meta-analysis. J Dent. 2018;70:1-13. PMID 29289725 PubMed abstract
- Eachempati P, Kumbargere Nagraj S, Kiran Kumar Krishanappa S, Gupta P, Yaylali IE. Home-based chemically-induced whitening (bleaching) of teeth in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2018;(12):CD006202. Cochrane
- Wang Y, Gao J, Jiang T, Liang S, Zhou Y, Matis BA. Evaluation of the efficacy of potassium nitrate and sodium fluoride as desensitizing agents during tooth bleaching treatment: a systematic review and meta-analysis. J Dent. 2015;43(8):913-923. doi:10.1016/j.jdent.2015.03.015 The Dental Elf
|
تاریخ بروز رسانی:
8 آبان 1405
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
هزینه درمان ریشه چقدر است؟
پارسا
|
مطالب عالی
حسینی
|
این درمان را میشه بجای پرکردن با ماده سیاه انجام داد؟
امین
|
عالی
زهره صدف
|
امکان داره مراقبتهای پس از کشیدن دندان رو هم بزارید روی سایت
حسین
پاسخ مدیریت:با سلام بله حتما
|
|
|
 چاپ
|
|
مشاهده آدرس
مشاهده آدرس
مشاهده آدرس
