|
|
|
|
جمعه 16 امرداد 1405
بیشتر بیماران پس از ترمیم دندان می‌پرسند این ترمیم چند سال دوام می‌آورد. پاسخ به نوع ماده محدود نمی‌شود؛ خطر پوسیدگی، اندازهی ترمیم، نیروی جویدن، بهداشت دهان و پیگیری منظم هم در ماندگاری ترمیم دندان نقش دارند. در این مقاله توضیح می‌دهیم طول عمر ترمیم دندان در مطالعات چگونه گزارش شده، چه عواملی بر ماندگاری کامپوزیت و سایر ترمیمها اثر می‌گذارند، چه علائمی بعد از ترمیم طبیعی است و چگونه می‌توان از ترمیم دندان مراقبت کرد.
ماندگاری ترمیم دندان چقدر است؟
ماندگاری ترمیم دندان عدد ثابتی ندارد. منابع بالینی طول عمر معمول ترمیمها را ده تا بیست سال ذکر میکنند و در مرور سیستماتیک، بقای ترمیمهای اینله و آنله‌ی سرامیکی در ده سال حدود ۹۱ درصد بود. خطر پوسیدگی و اندازهی ترمیم بیش از هر عدد میانگین بر ترمیم شما اثر دارد.
کلینیک کلیولند طول عمر معمول ترمیمها را ده تا بیست سال، بسته به نوع ماده، ذکر میکند [1]. در مرور سیستماتیکی دربارهی ترمیمهای غیرمستقیم، بقای اینله، آنله و اورلی‌های سرامیکی در پنج سال حدود ۹۲ تا ۹۵ درصد و در ده سال حدود ۹۱ درصد گزارش شد [2]. این اعداد میانگین گروه‌های بزرگ هستند و برای هر فرد تضمین محسوب نمی‌شوند.
برای آشنایی با انواع ترمیم و مواد آن، راهنمای جامع ترمیم دندان را ببینید.
- ماندگاری ترمیم به بیمار، اندازهی ترمیم و نوع ماده بستگی دارد.
- پوسیدگی و شکستگی مهمترین علتهای شکست ترمیمهای کامپوزیت در دندانهای عقب‌اند.
- خطر پوسیدگی بالا و ترمیم‌هایی با سطوح بیشتر، با شکست بیشتر همراه بوده‌اند.
- مسواک دو بار در روز با خمیردندان فلورایددار و کاهش قند به پیشگیری از پوسیدگی کنار ترمیم کمک میکند.
- ترمیم سالم را نباید بی‌دلیل عوض کرد؛ گاهی تعمیر ترمیم کافی است.
چه عواملی بر ماندگاری ترمیم دندان اثر دارند؟
مهمترین عوامل شامل خطر پوسیدگی بیمار، تعداد سطوحی از دندان که ترمیم شده، نوع ماده‌ی ترمیمی، نیروی جویدن و عادت‌هایی مثل دندانقروچه، و در ترمیمهای غیرمستقیم وضعیت عصب دندان است. بهداشت دهان و پیگیری منظم نیز بر این عوامل اثر می‌گذارند.
عوامل مؤثر بر ماندگاری ترمیم
| عامل |
یافته یا توضیح |
| خطر پوسیدگی |
در افراد پرخطر، ترمیمهای کامپوزیت دندانهای عقب بیشتر شکست خوردند [3] |
| تعداد سطوح ترمیمشده |
ترمیم‌هایی با سطوح بیشتر، خطر شکست بالاتری داشتند [3] |
| نوع ماده |
در مرور کاکرین، کامپوزیت در دندانهای عقب بیشتر از آمالگام شکست خورد؛ قطعیت پایین [4] |
| وضعیت عصب |
در ترمیمهای سرامیکی، دندان با عصب زنده احتمال شکست کمتری داشت [2] |
| نیروی جویدن و عادت‌ها |
دندانقروچه و جویدن اجسام سخت فشار بیشتری بر ترمیم وارد میکنند |
مرور سیستماتیک ترمیمهای کامپوزیت دندانهای عقب نشان داد عوامل مربوط به بیمار، به‌ویژه خطر پوسیدگی، در شکست ترمیم اهمیت زیادی دارند [3]. یعنی اگر پوسیدگی کنترل نشود، هیچ ماده‌ای دوام طولانی نخواهد داشت.
چرا ترمیم دندان خراب می‌شود؟
در ترمیمهای کامپوزیت دندانهای عقب، پوسیدگی کنار ترمیم و شکستگی مهمترین علتهای شکست بوده‌اند. در ترمیمهای سرامیکی، شکستگی یا لب‌پریدگی سرامیک شایع‌ترین علت شکست گزارش شده و پس از آن مشکلات عصب، پوسیدگی ثانویه و جدا شدن ترمیم قرار داشته‌اند.
مرور سیستماتیک ماندگاری کامپوزیت پوسیدگی و شکستگی را علتهای اصلی شکست دانسته است [3]. در ترمیمهای اینله و آنله‌ی سرامیکی، سهم عوارض به این ترتیب گزارش شد: شکستگی یا لب‌پریدگی حدود چهار درصد، مشکلات درمان ریشه حدود سه درصد، و پوسیدگی ثانویه و جدا شدن ترمیم هرکدام حدود یک درصد [2].
نکته بالینی
پوسیدگی کنار ترمیم معمولاً بی‌سروصدا شروع می‌شود و تا مدتی دردی ندارد. به همین دلیل معاینهی دوره‌ای، حتی وقتی ترمیم مشکلی به نظر نمی‌رسد، بخشی از نگهداری آن است.
بعد از ترمیم دندان چه چیزی طبیعی است؟
بعد از ترمیم، حساسیت خفیف دندان و درد لثه شایع است و معمولاً طی یک تا دو هفته کم می‌شود. میتوانید بلافاصله غذا بخورید، اما بهتر است تا رفع بیحسی صبر کنید تا گونه یا زبان را گاز نگیرید. درد شدید، تورم یا شکستن ترمیم طبیعی نیست.
کلینیک کلیولند توضیح می‌دهد که پس از ترمیم، حساسیت خفیف و درد لثه شایع است و معمولاً طی یک تا دو هفته از بین می‌رود؛ مسکن‌های بدون نسخه می‌توانند کمک کنند و بهتر است تا رفع بیحسی، غذا نخورید تا گونه را گاز نگیرید [1].
چه زمانی با کلینیک تماس بگیرید
اگر ترمیم شکست، درد شدید با مسکن بهتر نشد، صورت یا فک متورم شد، یا تب و لرز و علائم عفونت داشتید، با کلینیک تماس بگیرید. درد ضربان‌دار، درد هنگام گاز گرفتن یا دردی که پس از سرما و گرما ماندگار است، ممکن است نشانه‌ی مشکل عمیق‌تری مثل نیاز به درمان ریشه باشد.
این علائم در منابع بالینی به‌عنوان دلیل مراجعه ذکر شده‌اند [1].
مراقبت از ترمیم دندان: چه کارهایی دوام آن را بیشتر میکند؟
مسواک زدن دو بار در روز با خمیردندان فلورایددار، تمیز کردن فضای بین دندان‌ها، کاهش مصرف قند، پرهیز از جویدن اجسام سخت، کنترل دندانقروچه و معاینهی منظم، مهمترین اقدام‌ها برای حفظ ترمیم دندان هستند. هدف اصلی، پیشگیری از پوسیدگی کنار ترمیم است.
سازمان جهانی بهداشت مسواک زدن دو بار در روز با خمیردندان حاوی ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ پیپیام فلوراید را توصیه میکند و مصرف زیاد قند، دخانیات، الکل و بهداشت ضعیف را از عوامل خطر اصلی بیماری‌های دهان می‌داند [5]. مرور کاکرین نیز نشان داده خمیردندان فلورایددار پوسیدگی را بهتر از خمیردندان بدون فلوراید پیشگیری میکند و غلظت بیشتر فلوراید پوسیدگی بیشتری را پیشگیری میکند؛ در کودکان کم‌سن، انتخاب غلظت باید با خطر فلوئوروزیس سنجیده شود [6].
- مسواک صبح و شب — با خمیردندان فلورایددار، به‌ویژه لبه‌های ترمیم.
- تمیز کردن بین دندان‌ها — با نخ دندان یا برس بین‌دندانی، روزی یک بار.
- کاهش قند — به‌ویژه میان‌وعده‌ها و نوشیدنی‌های شیرین.
- پرهیز از فشار غیرعادی — جویدن یخ، باز کردن بسته با دندان و جویدن اجسام سخت.
- معاینهی دوره‌ای — فاصله‌ی آن را جراح دندانپزشک بر اساس خطر پوسیدگی شما تعیین میکند.
دو ترمیم مشابه، دو نتیجه‌ی متفاوت
دو بیمار در یک زمان ترمیم کامپوزیت مشابهی در دندان آسیا گرفته‌اند. بیمار الف روزی دو بار با خمیردندان فلورایددار مسواک می‌زند و مصرف نوشیدنی شیرین را کم کرده است. بیمار ب بین وعده‌ها مرتب نوشیدنی شیرین می‌خورد و سال‌ها معاینه نمی‌شود. چند سال بعد، در کنار ترمیم بیمار ب پوسیدگی ایجاد شده است. ماده یکسان بود؛ مراقبت متفاوت بود.
ترمیم قدیمی را باید تعمیر کرد یا عوض کرد؟
اگر فقط بخشی از ترمیم معیوب است، گاهی تعمیر همان بخش کافی است و بافت سالم کمتری از دست می‌رود. مرور کاکرین کارآزمایی‌ای برای مقایسه‌ی تعمیر و تعویض ترمیم کامپوزیت پیدا نکرد، بنابراین تصمیم بر اساس وضعیت ترمیم و قضاوت بالینی گرفته می‌شود.
مرور کاکرین دربارهی تعمیر یا تعویض ترمیمهای کامپوزیت معیوب در بزرگسالان هیچ کارآزمایی تصادفی مرتبطی پیدا نکرد و نتیجه گرفت که شواهدی برای ترجیح یکی بر دیگری وجود ندارد؛ نویسندگان تعمیر را رویکردی محافظه‌کارانه‌تر برای ترمیم‌هایی دانسته‌اند که بخشی از آن‌ها هنوز قابل استفاده است [7]. دربارهی آمالگام نیز FDA برداشتن ترمیم سالم را بدون دلیل پزشکی توصیه نمی‌کند [8].
معیارهای تصمیم‌گیری
اگر ترمیم سالم است، آن را بی‌دلیل عوض نکنید. اگر فقط لبه یا بخش کوچکی آسیب دیده و پوسیدگی گسترده نیست، تعمیر را بررسی کنید. اگر پوسیدگی زیر ترمیم گسترده است یا بخش بزرگی از ترمیم شکسته، تعویض یا ترمیم غیرمستقیم لازم می‌شود.
ترمیم دندان را هر چند وقت باید بررسی کرد؟
فاصله‌ی معاینه برای همه یکسان نیست و به خطر پوسیدگی، تعداد ترمیمها و سلامت لثه بستگی دارد. در هر معاینه، لبه‌های ترمیم، پوسیدگی کنار آن، ترک‌ها و تماس دندان‌ها هنگام بستن دهان بررسی می‌شود و در صورت نیاز تصویربرداری انجام می‌شود.
- بررسی لبه‌ها و سطح ترمیم برای ترک یا شکستگی
- جست‌وجوی پوسیدگی کنار ترمیم، گاهی با تصویربرداری
- بررسی تماس دندان‌ها و نشانه‌های دندانقروچه
- آموزش یا اصلاح روش بهداشت خانگی
- تصمیم‌گیری دربارهی پرداخت، تعمیر یا تعویض در صورت نیاز
برای مرور کامل مراحل ترمیم، انواع مواد و انتخاب میان ترمیم مستقیم و غیرمستقیم، صفحه‌ی ترمیم دندان را ببینید.
نسخه صوتی این مقاله
سوالات متداول
عدد ثابتی ندارد. منابع بالینی طول عمر معمول ترمیمها را ده تا بیست سال ذکر میکنند و در مرور سیستماتیک، بقای ترمیمهای سرامیکی اینله و آنله در ده سال حدود ۹۱ درصد بود. خطر پوسیدگی، اندازهی ترمیم و مراقبت شما بیشترین اثر را دارند.
ماندگاری کامپوزیت به خطر پوسیدگی بیمار و تعداد سطوح ترمیمشده بستگی دارد. در مرورهای سیستماتیک، پوسیدگی و شکستگی مهمترین علتهای شکست ترمیمهای کامپوزیت دندانهای عقب بودند. مراقبت خوب و معاینهی منظم دوام آن را بیشتر میکند.
پوسیدگی کنار ترمیم، شکستگی، نیروی جویدن زیاد، دندانقروچه، جویدن اجسام سخت و بهداشت ضعیف از عوامل اصلی هستند. در افراد پرخطر از نظر پوسیدگی و در ترمیمهای بزرگتر، خطر شکست بیشتر گزارش شده است.
حساسیت خفیف دندان و درد لثه بعد از ترمیم شایع است و معمولاً طی یک تا دو هفته کم می‌شود. اگر درد شدید است، با مسکن بهتر نمی‌شود یا با تورم و تب همراه است، با کلینیک تماس بگیرید.
معمولاً بلافاصله میتوانید غذا بخورید، اما بهتر است تا رفع کامل بیحسی صبر کنید تا گونه، لب یا زبان را گاز نگیرید. دستور جراح دندانپزشک دربارهی ترمیم شما مقدم است.
دو بار در روز با خمیردندان فلورایددار مسواک بزنید، فضای بین دندان‌ها را تمیز کنید، مصرف قند را کم کنید، از جویدن اجسام سخت پرهیز کنید و معاینه‌های دوره‌ای را انجام دهید. هدف اصلی پیشگیری از پوسیدگی کنار ترمیم است.
اگر ترمیم سالم است، نه. اگر بخش کوچکی از آن معیوب است، گاهی تعمیر همان بخش کافی است. مرور کاکرین شواهدی برای ترجیح تعمیر یا تعویض ترمیم کامپوزیت پیدا نکرد، بنابراین تصمیم بر اساس معاینه و وضعیت ترمیم گرفته می‌شود.
خمیردندان فلورایددار پوسیدگی را پیشگیری میکند و پوسیدگی کنار ترمیم یکی از علتهای اصلی خرابی آن است. سازمان جهانی بهداشت مسواک دو بار در روز با خمیردندان حاوی ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ پیپیام فلوراید را توصیه میکند.
اگر ترمیم شکست، درد شدید داشتید، صورت یا فک متورم شد، تب کردید، یا دردی هنگام گاز گرفتن یا بعد از سرما و گرما ماندگار بود، مراجعه کنید. معاینهی دوره‌ای هم حتی بدون علامت لازم است.
دندانقروچه فشار بیشتری بر دندان و ترمیم وارد میکند و میتواند به شکستگی ترمیم یا دندان کمک کند. اگر دندانقروچه دارید، دربارهی محافظ شبانه و انتخاب نوع ترمیم با جراح دندانپزشک صحبت کنید.
دکتر محمدایمان نقشی‌زادیان
جراح دندانپزشک
شماره نظام پزشکی: ۱۴۹۸۶۰
آخرین بازبینی: ۱۶ مرداد ۱۴۰۵
منابع
- Cleveland Clinic. Dental Fillings. Health Library (medically reviewed; last updated May 13, 2024). Cleveland Clinic
- Morimoto S, et al. Survival Rate of Resin and Ceramic Inlays, Onlays, and Overlays: A Systematic Review and Meta-analysis. J Dent Res. 2016;95(9):985-994. DOI
- Opdam NJ, van de Sande FH, Bronkhorst E, et al. Longevity of posterior composite restorations: a systematic review and meta-analysis. J Dent Res. 2014;93(10):943-949. PubMed
- Worthington HV, Khangura S, Seal K, Mierzwinski-Urban M, Veitz-Keenan A, Sahrmann P, Schmidlin PR, Davis D, Iheozor-Ejiofor Z, Rasines Alcaraz MG. Direct composite resin fillings versus amalgam fillings for permanent posterior teeth. Cochrane Database Syst Rev. 2021;(8):CD005620. Cochrane
- World Health Organization. Oral health — Fact sheet. 17 March 2025. WHO
- Walsh T, Worthington HV, Glenny AM, Marinho VCC, Jeroncic A. Fluoride toothpastes of different concentrations for preventing dental caries. Cochrane Database Syst Rev. 2019;(3):CD007868. Cochrane
- Sharif MO, Catleugh M, Merry A, Tickle M, Dunne SM, Brunton P, Aggarwal VR, Chong LY. Replacement versus repair of defective restorations in adults: resin composite. Cochrane Database Syst Rev. 2014;(2):CD005971. Cochrane
- U.S. Food and Drug Administration. Dental Amalgam Fillings (content current as of February 18, 2021). FDA
|
تاریخ بروز رسانی:
8 آبان 1405
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
هزینه درمان ریشه چقدر است؟
پارسا
|
مطالب عالی
حسینی
|
این درمان را میشه بجای پرکردن با ماده سیاه انجام داد؟
امین
|
عالی
زهره صدف
|
امکان داره مراقبتهای پس از کشیدن دندان رو هم بزارید روی سایت
حسین
پاسخ مدیریت:با سلام بله حتما
|
|
|
 چاپ
|
|
مشاهده آدرس
مشاهده آدرس
مشاهده آدرس
