انواع ارتودنسی دندان: ثابت، متحرک و نامرئی
پادکست دنتورال
شما شنونده رادیو دنتورال میباشید
انواع ارتودنسی دندان
وقتی متخصص ارتودنسی در کلینیک دندانپزشکی شریعتی تهران به شما میگوید «باید ارتودنسی کنید»، اولین سوالی که ذهنتان را درگیر میکند احتمالاً این است: «کدام نوع؟ براکت فلزی؟ نامرئی؟ متحرک؟» این سوال بسیار مهم است، چون انتخاب نوع ارتودنسی روی راحتی روزانه، هزینه، مدت درمان و نتیجه نهایی تأثیر مستقیم دارد.
در این مقاله تمام انواع ارتودنسی دندان را با جزئیات کامل بررسی میکنیم تا بتوانید با اطلاعات کافی با متخصص ارتودنسی خود مشورت کنید. هر روش مزایا، معایب و موارد کاربرد خاص خودش را دارد — هیچ روشی بهتنهایی برای همه مناسب نیست.
برای راهنمای کاملتر، صفحه ارتودنسی در تهران را مطالعه کنید. اگر سوال هزینه دارید، مقاله هزینه ارتودنسی دندان در سال ۱۴۰۵ را ببینید.
خلاصه ویدیو مطالب در یوتیوب
در این ویدیو متخصص ارتودنسی کلینیک حضرت زهرا (س) انواع روشهای ارتودنسی را با نمونههای واقعی مقایسه میکند و توضیح میدهد هر روش برای چه بیمارانی مناسب است.
ترانسکریپت ویدیو:
سلام. امروز میخواهم یک بار برای همیشه تفاوت انواع ارتودنسی را توضیح دهم. سه سوال اصلی وجود دارد که باید جواب بدهید تا بهترین روش برایتان مشخص شود: اول — مشکل شما چقدر پیچیده است؟ دوم — ظاهر حین درمان چقدر برایتان مهم است؟ سوم — آیا انضباط کافی برای درآوردن و گذاشتن دستگاه دارید؟
اگر مشکل پیچیده دارید، براکت ثابت قویترین گزینه است. اگر ظاهر مهم است و مشکل متوسط دارید، الاینر شفاف عالی است — به شرطی که واقعاً ۲۲ ساعت در روز از آن استفاده کنید. و اگر کودک دارید در سن رشد، ارتودنسی متحرک رهنمودی اغلب اولین قدم مناسب است.
ارتودنسی ثابت — براکت فلزی و سرامیکی
ارتودنسی ثابت قدیمیترین، شناختهشدهترین و همچنان پرکاربردترین روش ارتودنسی است. در این روش، براکتهای کوچک مستقیماً روی سطح هر دندان چسبانده میشوند و یک وایر (سیم راهنما) از درون همه آنها عبور میکند. این وایر با اعمال نیروی کنترلشده، دندانها را بهتدریج به جای مطلوب هدایت میکند.
براکت فلزی — کلاسیک و کارآمد
براکتهای فلزی از آلیاژ فولاد ضد زنگ یا تیتانیوم ساخته میشوند. اگرچه ظاهر فلزی دارند، اما قویترین و مطمئنترین گزینه برای درمانهای پیچیده هستند.
• براکتهای معمولی (Conventional): نیاز به لیگاچر (بند لاستیکی کوچک) برای نگه داشتن وایر دارند. در هر جلسه تنظیم، لیگاچرها تعویض میشوند.
• براکتهای Self-Ligating: دارای کلیپس داخلی هستند و به لیگاچر نیاز ندارند. اصطکاک کمتری ایجاد میکنند، نیروی ملایمتری اعمال میکنند، تعداد جلسات کمتری نیاز دارند — اما گرانترند.
• مناسب برای: همه سنین، بهخصوص کودکان و نوجوانان، موارد پیچیده و شدید که الاینر از عهده آنها برنمیآید
• مدت درمان: ۱۲ تا ۳۰ ماه
• مزیت کمتر شناختهشده: چون ثابت است، موفقیت درمان به انضباط بیمار بستگی کمتری دارد — پزشک کنترل کامل دارد
براکت سرامیکی — کمتر مرئی، همان کارایی
براکت سرامیکی از نظر مکانیک دقیقاً مثل براکت فلزی عمل میکند، اما رنگ سفید یا شفاف دارد و از فاصله معقول دیده نمیشود.
• جنس: سرامیک پلیکریستالین یا مونوکریستالین (یاقوتی) — نوع یاقوتی شفافتر است
• رنگگرفتن: چای، قهوه، زردچوبه و سیگار میتوانند سرامیک را رنگی کنند — رعایت بهداشت و پرهیز از این مواد مهم است
• استحکام: کمی شکنندهتر از فلزی — در بیماران با دندانقروچه شدید ممکن است مناسب نباشد
• وایر: میتوان از وایر سفید یا شفاف هم استفاده کرد تا ظاهر کلی محسوستری داشته باشد
• مناسب برای: بزرگسالان و نوجوانانی که ظاهر برایشان مهم است اما به کارایی کامل براکت ثابت نیاز دارند
ارتودنسی نامرئی — الاینر شفاف
الاینرهای شفاف (Clear Aligners) انقلابی در دنیای ارتودنسی ایجاد کردند. به جای براکت و وایر، از یک سری تریهای پلاستیکی شفاف و کاملاً سفارشیسازیشده استفاده میشود. هر تری کمی متفاوت از قبلی است و دندانها را گامبهگام به جای مطلوب هدایت میکند.
چگونه الاینر ساخته میشود؟
• اسکن دیجیتال دهان: با اینتراورال اسکنر، نقشه سهبعدی دقیق دهان تهیه میشود — بدون قالبگیری سنتی
• برنامهریزی دیجیتال: نرمافزار تخصصی مسیر حرکت هر دندان را از وضعیت فعلی تا وضعیت نهایی شبیهسازی میکند — بیمار قبل از شروع نتیجه نهایی را میبیند
• ساخت تریها: سری کامل تریهای شفاف با پرینتر سهبعدی یا دستگاه ترموفرمینگ ساخته میشوند
• تحویل به بیمار: بیمار همه تریها را یکجا یا در دستههای چندتایی دریافت میکند
نحوه استفاده از الاینر
• از هر تری ۲۰ تا ۲۲ ساعت در روز استفاده کنید — فقط هنگام غذا خوردن، نوشیدنی غیر از آب، و مسواک زدن درآورید
• هر ۱ تا ۲ هفته به تری بعدی بروید
• هر ۶ تا ۸ هفته یکبار به کلینیک مراجعه کنید تا پیشرفت کنترل شود
• الاینر را قبل از گذاشتن با آب سرد یا محلول مخصوص تمیز کنید
• هرگز الاینر را با آب داغ نشویید — تغییر شکل میدهد
• وقتی الاینر را درآوردید، حتماً در جعبه مخصوص بگذارید
اتچمنتها — کمکدستیار الاینر
برای حرکتهای پیچیدهتر، متخصص ممکن است اتچمنت (Attachment) روی برخی دندانها قرار دهد. اتچمنت یک برجستگی کوچک سرامیکی همرنگ دندان است که روی دندان چسبانده میشود تا الاینر بتواند نیروی دقیقتری اعمال کند.
• اتچمنتها از فاصله نزدیک دیده میشوند اما همرنگ دندان هستند
• در پایان درمان بهراحتی برداشته میشوند
• الاینرهایی که اتچمنت دارند کمی سختتر درمیآیند
محدودیتهای الاینر شفاف
• موارد پیچیده: چرخش زیاد دندان، حرکات عمودی شدید، موارد جراحی — الاینر به تنهایی کافی نیست
• نیاز به انضباط: اگر از الاینر کمتر از ۲۰ ساعت استفاده شود، نتیجه مطلوب حاصل نمیشود
• کودکان: معمولاً مناسب نیست چون انضباط کافی ندارند
• برخی مشکلات فکی شدید: نیاز به براکت ثابت یا جراحی دارد
برای آشنایی بیشتر با گزینههای جایگزین دندان از دسترفته یا آمادهسازی فضا پیش از ایمپلنت، با دندانپزشک خود مشورت کنید.
ارتودنسی متحرک و لینگوال
ارتودنسی متحرک
وسایل متحرک ارتودنسی دستگاههایی هستند که بیمار خودش درمیآورد و میگذارد. امروزه عمدتاً برای کودکان در مرحله رشد و برای موارد خاص استفاده میشوند.
• پلاک متحرک ساده: برای حرکتهای ساده تکدندانی یا حفظ فضا
• فانکشنال اپلاینسز (Functional Appliances): برای هدایت رشد فک در کودکان — Twin Block، Activator، Bionator. این وسایل از رشد فک پایین استفاده میکنند تا نسبت فکها را اصلاح کنند.
• پالاتال اکسپندر: برای گشاد کردن فک بالای باریک در کودکان — از وسط کام بر فک فشار وارد میکند
• ریتینر (نگهدارنده): بعد از ارتودنسی ثابت برای حفظ نتیجه
• محدودیت اصلی: اثربخشی به استفاده منظم بستگی دارد — کمتر استفاده کنید، کمتر نتیجه میگیرید
ارتودنسی لینگوال — کاملاً پنهان
در ارتودنسی لینگوال (Lingual Orthodontics)، براکتها روی سطح پشتی (زبانی) دندانها نصب میشوند — نه روی سطح جلویی. از بیرون کاملاً نامرئی است.
• مزیت اصلی: صد درصد نامرئی، همان کارایی براکت ثابت
• معایب: گرانترین روش ارتودنسی، ناراحتی زبان در هفتههای اول، تأثیر موقت بر تلفظ، نیاز به تکنیک تخصصی دکتر
• مناسب برای: بزرگسالانی که مطلقاً نمیخواهند کسی بفهمد ارتودنسی میکنند — مجریان، بازیگران، خوانندگان، افرادی که در معرض دید عموم هستند
• براکتهای سیستم Incognito: یکی از محبوبترین سیستمهای لینگوال — سفارشیسازیشده برای هر بیمار
مراقبتهای اختصاصی هر نوع ارتودنسی
مراقبت از براکت ثابت (فلزی یا سرامیکی)
• مسواک زدن بعد از هر وعده غذایی — حداقل ۲ دقیقه
• استفاده از پروکسی براش (برس بیندندانی) زیر وایر
• واتر پیک برای تمیز کردن عمیق اطراف براکت
• دهانشویه فلوراید هر شب قبل از خواب
• پرهیز از: آجیل سخت، یخ، آبنبات چوبی، آدامس، غذاهای ترد
• موم ارتودنسی برای براکتهای تیز
• اگر براکت شل شد: با کلینیک تماس بگیرید — تا جلسه بعد بدون دستزدن رهایش کنید
• اگر وایر بیرون زد: با انتهای پاککننده یا موم موقتاً بپوشانید، سپس زنگ بزنید
مراقبت از الاینر شفاف
• قبل از گذاشتن الاینر، دندانها کاملاً تمیز باشند
• الاینر را با آب خنک و برس نرم روزانه تمیز کنید
• هرگز با الاینر چیزی غیر از آب ننوشید — رنگ میگیرد و لثه زیر آن پوسیده میشود
• الاینر را در جعبه مخصوصش نگه دارید — دور انداختن تصادفی بسیار رایج است
• ساعات استفاده را جدی بگیرید — اپلیکیشنهایی وجود دارند که زمان استفاده را ردیابی میکنند
• اگر الاینر گم یا شکست: فوری با کلینیک تماس بگیرید — از تری قبلی استفاده کنید
مراقبت از ارتودنسی لینگوال
• تمیز کردن سطح پشتی دندانها نیاز به دقت بیشتری دارد
• واتر پیک بهترین ابزار برای تمیز کردن سطح زبانی است
• آینه کوچک دندانپزشکی برای دیدن پشت دندانها کمک میکند
برای راهنمای کاملتر مراقبتهای حین درمان، در جلسه ویزیت دورهای با دندانپزشک خود مرور کنید.
جدول مقایسه کامل انواع ارتودنسی
| معیار |
براکت فلزی |
براکت سرامیکی |
الاینر شفاف |
لینگوال |
| قابلیت دیدن |
❌ کاملاً مرئی |
⚠️ کمتر مرئی |
✅ تقریباً نامرئی |
✅ کاملاً پنهان |
| کارایی موارد پیچیده |
✅ عالی |
✅ عالی |
⚠️ محدود |
✅ عالی |
| هزینه نسبی |
✅ کمترین |
⚠️ متوسط |
⚠️ بالاتر |
❌ بیشترین |
| راحتی |
⚠️ متوسط |
⚠️ متوسط |
✅ بهترین |
❌ سختترین |
| بهداشت دهان |
❌ سختتر |
❌ سختتر |
✅ آسان |
❌ سختترین |
| نیاز به انضباط بیمار |
✅ کم |
✅ کم |
❌ زیاد |
✅ کم |
| تأثیر روی تلفظ |
⚠️ کم |
⚠️ کم |
⚠️ جزئی |
❌ بیشتر |
| مناسب برای کودکان |
✅ بله |
⚠️ معمولاً نه |
❌ معمولاً نه |
❌ نه |
| قابل درآوردن |
❌ خیر |
❌ خیر |
✅ بله |
❌ خیر |
برای مطالعه درباره ارتودنسی و درمانهای زیبایی مکمل: دندانپزشکی زیبایی تهران
چطور بهترین روش ارتودنسی را برای خودتان انتخاب کنید؟
انتخاب نوع ارتودنسی باید با مشاوره متخصص انجام شود، اما این چکلیست به شما کمک میکند با آمادگی بیشتری به جلسه مشاوره بروید:
اگر این شرایط را دارید ← براکت فلزی
• مشکل شدید یا پیچیده (دندانهای خیلی کج، بایت معکوس، open bite)
• کودک یا نوجوان هستید
• بودجه محدودتری دارید
• نگران انضباط استفاده از الاینر هستید
اگر این شرایط را دارید ← براکت سرامیکی
• مشکل متوسط تا پیچیده دارید
• بزرگسال یا نوجوان بالغ هستید
• ظاهر برایتان مهم است اما توان مالی الاینر ندارید
• انضباط استفاده از الاینر را مطمئن نیستید بتوانید رعایت کنید
اگر این شرایط را دارید ← الاینر شفاف
• مشکل خفیف تا متوسط دارید
• بزرگسال هستید و انضباط کافی دارید
• بهداشت دهان اولویت شماست
• شغل یا فعالیت اجتماعی دارید که براکت ناراحتکننده باشد
• ورزشهای تماسی انجام میدهید
اگر این شرایط را دارید ← لینگوال
• مطلقاً نمیخواهید کسی بفهمد ارتودنسی میکنید
• مشکل متوسط تا پیچیده دارید که الاینر از عهدهاش برنمیآید
• بودجه کافی دارید
تهران، خیابان شریعتی، روبروی بلوار میرداماد، پلاک ۱۱۷۳، طبقه اول، واحد ۲
شنبه تا چهارشنبه: ۱۰ صبح تا ۲۰ شب | پنجشنبه: ۱۰ صبح تا ۱۷:۳۰
سوالات متداول درباره انواع ارتودنسی
• در برخی موارد بله، اما باید با متخصص ارتودنسی بررسی شود.
• تغییر روش ممکن است نیاز به شروع مجدد برنامهریزی دیجیتال داشته باشد.
• هزینه اضافی دارد و ممکن است درمان را طولانیتر کند.
• توصیه میشود از ابتدا روش مناسب را انتخاب کنید تا در وسط راه نیازی به تغییر نباشد.
• برای موارد خفیف تا متوسط: بله، نتایج مشابهی حاصل میشود.
• برای موارد پیچیده: براکت ثابت نتایج بهتری میدهد.
• مطالعات نشان میدهند مؤثر بودن الاینر به شدت به انضباط بیمار وابسته است.
• فناوری الاینر در سالهای اخیر پیشرفت زیادی کرده و محدودیتهایش کمتر شده است.
• سرامیک مشکلی برای MRI ندارد.
• وایر فلزی ممکن است کمی تداخل در تصاویر ناحیه سر و گردن ایجاد کند.
• برای MRI ناحیه دیگری از بدن هیچ مشکلی نیست.
• پزشک رادیولوژیست را از وجود براکت آگاه کنید.
• Self-Ligating اصطکاک کمتری دارد و نیروی ملایمتری اعمال میکند.
• جلسات کمتری لازم دارد (هر ۶ تا ۸ هفته به جای هر ۴ هفته).
• برخی مطالعات مدت درمان کمی کوتاهتر را نشان میدهند، اما تفاوت قابلتوجهی در نتیجه نهایی وجود ندارد.
• هزینه بیشتری دارد.
• برای بیمارانی که نمیتوانند مکرر به کلینیک بیایند (مثلاً بیماران شهرستانی) گزینه خوبی است.
• کشیدن دندان عقل یک اقدام جراحی جداگانه است و ارتباطی به نوع ارتودنسی ندارد.
• در صورت نیاز به کشیدن دندان عقل، معمولاً قبل یا حین ارتودنسی انجام میشود.
• برای اطلاعات بیشتر: جراحی دهان، فک و صورت تهران
• میانگین یک تا دو بار شل شدن براکت در طول درمان رایج است — اگر رژیم غذایی رعایت شود.
• علت اصلی: خوردن غذاهای سفت، یخ، آجیل، یا ضربه به دهان.
• هر بار شل شدن براکت نیاز به جلسه اضافی دارد.
• در صورت شل شدن مکرر، احتمالاً یک دندان خاص با جنس مینای غیرمعمول دارید — دکتر روش چسباندن را تنظیم میکند.
• از نظر فنی ممکن است، اما ایدهآل نیست — چسباندن براکت روی لمینت و برداشتن آن بعداً ریسک آسیب به لمینت را دارد.
• توصیه استاندارد: ابتدا ارتودنسی، سپس لمینت.
• اگر قبلاً لمینت دارید و میخواهید ارتودنسی کنید، با متخصص مشورت کنید — الاینر شفاف گزینه ایمنتری است.
• برای اطلاعات بیشتر: لمینت دندان چیست؟
• بله، در برخی موارد درمان تکفکی امکانپذیر است.
• اما متخصص باید بررسی کند که آیا درمان تکفکی به بایت کلی آسیب نمیزند.
• بسیاری از اوقات مشکل یک فک تأثیر فک مقابل را هم ایجاد میکند — درمان دو فکی نتیجه پایدارتری میدهد.
چرا ما
به دنبال بهترین دندانپزشکی در شریعتی تهران هستید؟ کلینیک دندانپزشکی حضرت زهرا (س)، واقع در خیابان شریعتی روبروی بلوار میرداماد، با ترکیب فناوری پیشرفته دیجیتال، استانداردهای بهداشتی بینالمللی و شفافیت مالی کامل، یک تجربهی متفاوت از دندانپزشکی مدرن را برای بیماران تهرانی فراهم میکند. در ادامه میخوانید چرا هر روز بیماران بیشتری از سراسر تهران — از میرداماد، ولنجک، قیطریه و الهیه — ما را به سایر کلینیکهای دندانپزشکی ترجیح میدهند:
- 🤖 مدیریت هوشمند نوبت و درمان
✅ پیامکهای خودکار یادآوری نوبت: بلافاصله پس از رزرو وقت، پیامک تأیید دریافت میکنید و یک روز پیش از مراجعه نیز یادآوری برایتان ارسال میشود — هیچ نوبتی از دست نمیرود.
✅ دستورالعملهای مراقبتی شخصیسازیشده: پس از هر درمان، راهنمای مراقبتهای قبل و بعد از عمل به صورت پیامک برای شما ارسال میشود.
✅ نسخ الکترونیکی با احراز هویت دیجیتال: صدور نسخه الکترونیکی با کد ملی، سریع و بدون نیاز به مراجعه حضوری.
- 💰 شفافیت مالی کامل؛ بدون هیچ هزینه پنهانی
✅ تمامی پرداختهای شما در کلینیک دندانپزشکی حضرت زهرا (س) به سازمان امور مالیاتی گزارش میشود. این شفافیت به این معناست که هزینههای درمان دندانپزشکی شما در محاسبات مالیاتی سالانه قابل استفاده است — یک مزیت مالی واقعی برای بیماران ما.
✅ پیش از شروع هر درمان، برنامه درمانی و هزینهها به طور کامل توضیح داده میشود تا هیچ هزینهای برای شما غیرمنتظره نباشد.
- 🦠 ایمنی و بهداشت در سطح استانداردهای جهانی WHO و CDC
✅ اتاق اختصاصی استریلیزاسیون (CSR): مجهز به دستگاههای ضدعفونی پیشرفته برای اطمینان از بیخطر بودن تمام ابزارها پیش از هر استفاده.
✅ استریلسازی حرفهای مطابق پروتکل بینالمللی: ابزارهای دندانپزشکی در محیطی کاملاً ایمن و استریل نگهداری میشوند.
✅ سیستم تهویه فوق سریع: با اگزوزفنهای صنعتی مخصوص مطب دندانپزشکی، کیفیت هوای اتاقهای درمان در بالاترین سطح حفظ میشود — کاملاً مطابق با پروتکلهای WHO و CDC.
- 🔬 مجهزترین کلینیک دندانپزشکی دیجیتال در شریعتی تهران
✅ رادیوگرافی دیجیتال با دز تابش بسیار پایین: تشخیص دقیقتر، نتایج فوری و حذف کامل خطاهای رادیوگرافی سنتی.
✅ مواد و متریالهای تأیید شده اروپا و آمریکا: تنها از مواد دندانپزشکی دارای گواهینامه CE و FDA استفاده میکنیم تا طول عمر درمان شما به حداکثر برسد.
✅ فناوری CAD/CAM برای ساخت روکش در یک جلسه: با دستگاه طراحی و ساخت دیجیتال، روکش، لمینت و ترمیمهای سرامیکی شما در همان روز مراجعه آماده میشود — بدون نیاز به قالبگیری سنتی یا مراجعه مجدد.
- 📞 چرا بیماران به دندانپزشکی ما در شریعتی اعتماد میکنند؟
✅ پاسخگویی سریع و مشاوره رایگان تلفنی: تیم پشتیبانی ما در ساعات کاری آماده پاسخ به سوالات شما درباره هزینهها، نوبتدهی و روشهای درمان است.
✅ محیطی آرام و بدون اضطراب: کادر مجرب و باتجربه ما میداند که بسیاری از بیماران از دندانپزشک هراس دارند؛ به همین دلیل هر مرحله درمان با صبر و توضیح کامل انجام میشود.
✅ پیگیری درمان پس از ترخیص: پیامک یادآوری چکاپهای دورهای ۶ ماهه، تضمینکننده سلامت بلندمدت دهان و دندان شماست.
✅ مشاوره تخصصی قبل از درمان: پیش از هر اقدامی، پزشک متخصص تمام گزینههای درمانی را با جزئیات کامل برای شما توضیح میدهد تا تصمیم آگاهانهای بگیرید.
- 📍 آدرس کلینیک دندانپزشکی حضرت زهرا (س) در تهران
تهران، خیابان شریعتی، روبروی بلوار میرداماد، پلاک ۱۱۷۳، طبقه اول، واحد ۲
(نزدیکترین مترو: ایستگاه شریعتی — دسترسی آسان از میرداماد، قیطریه، الهیه و ظفر)
⏰ ساعات کاری کلینیک:
شنبه تا چهارشنبه: ۱۰ صبح تا ۲۰ شب
پنجشنبه: ۱۰ صبح تا ۱۷:۳۰
برای رزرو نوبت آنلاین یا تماس تلفنی، از طریق اطلاعات تماس سایت اقدام کنید.
- 🌟 ما متفاوتیم، چون سلامت دهان و دندان شما اولویت اول ماست!
با انتخاب کلینیک دندانپزشکی حضرت زهرا (س) در شریعتی تهران، به دندانپزشکی هوشمند، شفاف و مسئولانه قدم بگذارید.
منابع علمی و اطلاعات نویسنده
نویسنده و ویراستار علمی: دکتر محمد ایمان نقشیزادیان — جراح دندانپزشک
شماره نظام پزشکی: ۱۴۹۸۶۰
کلینیک: دندانپزشکی حضرت زهرا (س) — dentoral.org — تهران، خیابان شریعتی، روبروی بلوار میرداماد، پلاک ۱۱۷۳
تاریخ انتشار: ۶ خرداد ۱۴۰۵ | آپدیت بعدی: ۶ آذر ۱۴۰۵
منابع علمی:
• Proffit WR, Fields HW, Sarver DM. Contemporary Orthodontics. 6th ed. Elsevier, 2018.
• Papadimitriou A, et al. "Efficacy of clear aligners in orthodontic treatment: a systematic review." European Journal of Orthodontics. 2018.
• Lombardo L, et al. "Lingual orthodontics: a systematic review." Progress in Orthodontics. 2020.
• Fleming PS, et al. "Self-ligating versus conventional brackets: a randomized controlled trial." Journal of Orthodontics. 2010.
• American Association of Orthodontists (AAO) — aaoinfo.org
