|
|
|
|
شنبه 3 امرداد 1405
یکی از پرسش‌های رایج پیش از سفید کردن دندان این است که بلیچینگ خانگی یا کلینیکی، کدام انتخاب مناسب‌تری است. هر دو روش با مواد مشابه کار می‌کنند، اما در غلظت ژل، مدت درمان، تعداد مراجعه و میزان کنترل تفاوت دارند. در این مقاله تفاوت بلیچینگ خانگی و کلینیکی را بر اساس شواهد علمی بررسی می‌کنیم، توضیح می‌دهیم کیتهای بدون نسخه چه جایگاهی دارند و چه معیارهایی به انتخاب روش کمک میکند.
بلیچینگ خانگی یا کلینیکی؛ پاسخ کوتاه
در مرور سیستماتیک و متاآنالیز، بلیچینگ خانگی زیر نظر دندانپزشک و بلیچینگ مطب از نظر میزان سفید شدن و احتمال و شدت حساسیت تفاوت معناداری نداشتند. بنابراین انتخاب بیشتر به زمان، ترجیح شما و شرایط دندانها بستگی دارد، نه به برتری مطلق یک روش.
مرور سیستماتیک de Geus و همکاران که بلیچینگ خانگی و مطب را مقایسه کرده، در مقایسه‌ی کلی هیچ تفاوتی در احتمال یا شدت حساسیت دندان و در اثربخشی بلیچینگ پیدا نکرد [1]. نویسندگان یادآوری کرده‌اند این مقایسه تفاوت پروتکل‌ها، یعنی مدت استفاده‌ی روزانه، تعداد جلسات و غلظت ماده، را در نظر نگرفته است [1].
یعنی پرسش «کدام بهتر است» پاسخ واحدی ندارد. برای بعضی افراد، نتیجه‌ی سریع در یک جلسه مهم‌تر است و برای بعضی دیگر، روند آرام‌تر در خانه و کنترل بیشتر بر زمان درمان. برای آشنایی با همه‌ی روش‌ها، راهنمای کامل بلیچینگ دندان را ببینید.
- در متاآنالیز، اثربخشی و حساسیت دو روش تفاوت معناداری نداشت.
- روش مطب سریع‌تر است؛ روش خانگی معمولاً چند هفته طول میکشد.
- روش خانگی هم باید با معاینه و تری اختصاصی زیر نظر دندانپزشک انجام شود.
- کیتهای بدون نسخه با غلظت بسیار پایین برای تغییر محسوس رنگ کافی نیستند.
- نور یا لیزر در روش مطب، طبق مرور سیستماتیک، تغییر رنگ را بیشتر نکرد.
تفاوت بلیچینگ خانگی و کلینیکی در یک نگاه
بلیچینگ کلینیکی با ژل غلظت بالاتر و در یک جلسهی حدوداً یک تا دو ساعته در مطب انجام میشود. بلیچینگ خانگی با ژل غلظت پایینتر و تری اختصاصی، معمولاً دو تا شش هفته در خانه ادامه دارد. هر دو روش به معاینه‌ی پیش از درمان و پیگیری نیاز دارند.
مقایسه‌ی بلیچینگ خانگی و کلینیکی
| معیار |
بلیچینگ کلینیکی |
بلیچینگ خانگی زیر نظر دندانپزشک |
| محل انجام |
مطب |
خانه، با تری اختصاصی |
| مدت درمان |
معمولاً یک جلسهی حدود یک تا دو ساعته [2] |
معمولاً دو تا شش هفته [2] |
| غلظت ژل |
بالاتر، با محافظت لثه در مطب |
پایینتر |
| اثربخشی در متاآنالیز |
تفاوت معناداری نداشت [1] |
تفاوت معناداری نداشت [1] |
| حساسیت در متاآنالیز |
تفاوت معناداری نداشت [1] |
تفاوت معناداری نداشت [1] |
| نقش بیمار |
کم؛ کار در مطب انجام میشود |
زیاد؛ استفاده‌ی منظم طبق دستور |
سرویس سلامت ملی بریتانیا توضیح میدهد در روش خانگی، پس از جلسهی اندازه‌گیری، تریهای اختصاصی حدود دو تا شش هفته استفاده میشوند و روش مطب معمولاً در یک جلسهی یک تا دو ساعته انجام میشود [2].
بلیچینگ کلینیکی: مزایا و محدودیت‌ها
مزیت اصلی بلیچینگ کلینیکی، سرعت و کنترل کامل دندانپزشک بر غلظت ژل و محافظت از لثه است. محدودیت آن، نیاز به حضور در مطب و احتمال حساسیت پس از جلسه است. استفاده از نور یا لیزر، طبق مرور سیستماتیک، نتیجه را بهتر نمیکند.
در روش کلینیکی، لثه پیش از قرار دادن ژل پوشانده میشود و ژل در زمان‌های مشخص برداشته و تکرار میشود. این روش برای کسانی مناسب است که می‌خواهند در زمان کوتاه، مثلاً پیش از یک مراسم، تغییر رنگ را ببینند یا نمی‌خواهند هر روز از تری استفاده کنند.
در مرور سیستماتیک ۲۱ کارآزمایی تصادفی، فعال کردن ژل بلیچینگ مطب با نور، تغییر رنگ را بیشتر نکرد و بر حساسیت دندان هم اثری نداشت [3]. بنابراین تفاوت میان روش‌های کلینیکی بیشتر به غلظت ژل، مدت تماس و تعداد جلسات مربوط است تا به وجود نور یا لیزر.
- مزیت: نتیجه‌ی سریع‌تر و کنترل کامل در مطب
- مزیت: محافظت از لثه پیش از قرار دادن ژل غلظت بالا
- محدودیت: نیاز به جلسهی حضوری و زمان آزاد
- محدودیت: حساسیت ممکن است بلافاصله پس از جلسه ایجاد شود
بلیچینگ خانگی: مزایا و محدودیت‌ها
بلیچینگ خانگی زیر نظر دندانپزشک با تری اختصاصی و ژل غلظت پایینتر انجام میشود. مزیت آن، انعطاف در زمان و روند تدریجی است. محدودیت آن، نیاز به استفاده‌ی منظم چندهفته‌ای و رعایت دقیق دستورهاست. مرور کاکرین اثر سفیدکنندگی کوتاه‌مدت این روش‌ها را نسبت به دارونما نشان داده است.
مرور کاکرین درباره‌ی بلیچینگ خانگی ۷۱ کارآزمایی را بررسی کرد و نشان داد مواد بلیچینگ، از جمله ژل در تری، نوار و ژل‌های مالیدنی، در دوره‌ی دو هفته تا شش ماه دندانها را در مقایسه با دارونما سفیدتر کردند؛ قطعیت کلی شواهد پایین تا بسیار پایین بود و بیشتر مقایسه‌ها از کارآزمایی‌های کوچک به دست آمده بود [4].
در روش خانگی، کیفیت تری اهمیت دارد. تری اختصاصی ژل را روی دندان نگه می‌دارد و تماس آن با لثه را کم میکند. ریختن ژل بیش از اندازه یا استفاده‌ی طولانی‌تر از دستور، احتمال تحریک لثه و حساسیت را بیشتر میکند. در مرور کاکرین، حساسیت و تحریک دهان با غلظت‌های بالاتر بیشتر دیده شد [4].
- مزیت: انعطاف در زمان استفاده
- مزیت: امکان توقف یا کم کردن مدت استفاده در صورت حساسیت
- مزیت: تری قابل استفاده برای تمدید بعدی، طبق نظر دندانپزشک
- محدودیت: نیاز به چند هفته استفاده‌ی منظم
- محدودیت: نتیجه به رعایت دقیق دستورها وابسته است
کیتهای بدون نسخه و بلیچینگ در مراکز غیردندانپزشکی
کیتهای بدون نسخه معمولاً غلظت بسیار پایینی دارند و بنیاد سلامت دهان بریتانیا آن‌ها را برای تغییر محسوس رنگ کافی نمی‌داند. بلیچینگ در سالنهای زیبایی یا با محصولات ناشناخته هم ممکن است به دندان و لثه آسیب بزند. بلیچینگ خانگی مؤثر، با معاینه و تری اختصاصی زیر نظر دندانپزشک انجام میشود.
بنیاد سلامت دهان بریتانیا توضیح میدهد محصولات بدون نسخه در بریتانیا قانوناً فقط تا ۰٫۱ درصد هیدروژن پراکسید دارند و این غلظت برای تغییر محسوس رنگ کافی نیست؛ این بنیاد همچنین هشدار میدهد بلیچینگ نادرست می‌تواند آسیب جدی و طولانی‌مدت ایجاد کند [5]. سرویس سلامت ملی بریتانیا نیز می‌گوید بلیچینگ در سالنهای زیبایی یا با کیتهای داروخانهای و اینترنتی بهخوبی کار نمیکند و ممکن است به دندان و لثه آسیب بزند [2].
در اتحادیه‌ی اروپا، محصولات بیش از ۰٫۱ تا ۶ درصد هیدروژن پراکسید فقط به دندانپزشکان فروخته میشوند و در هر دوره، نخستین استفاده باید توسط دندانپزشک یا زیر نظارت مستقیم او باشد [6]. هدف این مقررات، معاینه‌ی پیش از درمان و کنترل غلظت ماده است.
پیش از استفاده از هر محصول سفیدکننده
اگر دندان پوسیده، لثه‌ی ملتهب، ترک یا ترمیم معیوب دارید، بلیچینگ ممکن است حساسیت و تحریک بیشتری ایجاد کند. پیش از هر نوع بلیچینگ، معاینه را انجام دهید. اگر پس از استفاده از محصولی، سوزش شدید لثه یا درد دندان داشتید، استفاده را متوقف کنید و با دندانپزشک تماس بگیرید.
کدام روش برای شما مناسب‌تر است؟
اگر زمان کوتاهی دارید و نمی‌خواهید هر روز از تری استفاده کنید، روش کلینیکی مناسب‌تر است. اگر روند تدریجی و انعطاف در زمان برایتان مهم است، روش خانگی زیر نظر دندانپزشک گزینه‌ی خوبی است. گاهی ترکیب دو روش هم پیشنهاد میشود. تصمیم پس از معاینه گرفته میشود.
معیارهای انتخاب
اگر رویداد نزدیکی دارید، روش کلینیکی را در نظر بگیرید. اگر دندان‌هایتان حساس است، روش خانگی امکان کم کردن مدت استفاده را فراهم میکند. اگر به استفاده‌ی منظم روزانه متعهد نیستید، روش کلینیکی کمتر به همکاری شما وابسته است. اگر ترمیم یا روکش در دندان‌های جلو دارید، پیش از هر روشی برنامه‌ی تعویض احتمالی آن‌ها را بررسی کنید.
- معاینه و تعیین علت تغییر رنگ
- درمان پوسیدگی و بیماری لثه در صورت نیاز
- نیاز به نتیجه‌ی سریع: بلیچینگ کلینیکی
- ترجیح روند تدریجی: بلیچینگ خانگی با تری اختصاصی
- هر دو: شروع در مطب و ادامه در خانه
- پیگیری رنگ و حساسیت
سرویس سلامت ملی بریتانیا بلیچینگ را برای افراد ۱۷ سال و کمتر و کسانی که دندان یا لثه‌ی ناسالم دارند انجام نمی‌دهد [2]؛ بنابراین فارغ از روش، سلامت دندان و لثه پیش‌شرط است.
دو انتخاب متفاوت
بیمار الف دو هفته تا مراسم عروسی فرصت دارد و حساسیت دندانی ندارد؛ بلیچینگ کلینیکی برای او انتخاب میشود. بیمار ب عجله‌ای ندارد و دندان‌هایش به سرما کمی حساس است؛ بلیچینگ خانگی با برنامه‌ی کوتاه‌تر روزانه و خمیردندان ضدحساسیت برای او مناسب‌تر است.
حساسیت در کدام روش بیشتر است؟
در متاآنالیز، احتمال و شدت حساسیت دندان در بلیچینگ خانگی و کلینیکی تفاوت معناداری نداشت. در مرور کاکرین، حساسیت با غلظت‌های بالاتر بیشتر دیده شد و معمولاً خفیف و گذرا بود. مواد ضدحساسیت مانند پتاسیم نیترات و سدیم فلوراید می‌توانند احتمال و شدت آن را کاهش دهند.
مرور de Geus و همکاران تفاوتی در احتمال یا شدت حساسیت میان دو روش پیدا نکرد [1]. در مرور کاکرین، حساسیت دندان و تحریک دهان شایع‌ترین عوارض بودند و با غلظت بالاتر بیشتر دیده شدند [4]. مرور سیستماتیک دیگری نشان داد پتاسیم نیترات یا سدیم فلوراید در طول بلیچینگ احتمال حساسیت و شدت آن را کاهش میدهد [7].
برای آشنایی با همه‌ی جنبه‌های بلیچینگ، از روش‌ها تا مراقبت پس از درمان، صفحه‌ی سفید کردن دندان را ببینید.
نسخه صوتی این مقاله
سوالات متداول
در مرور سیستماتیک و متاآنالیز، دو روش از نظر میزان سفید شدن و احتمال و شدت حساسیت تفاوت معناداری نداشتند. انتخاب به زمان در دسترس، ترجیح شما و شرایط دندانها بستگی دارد.
روشی که برای همه بهترین باشد وجود ندارد. شواهد تفاوت معناداری میان بلیچینگ خانگی زیر نظر دندانپزشک و بلیچینگ مطب نشان نداده است. روش مناسب پس از معاینه و با توجه به زمان، حساسیت دندان و ترجیح شما انتخاب میشود.
بلیچینگ کلینیکی با ژل غلظت بالاتر و معمولاً در یک جلسهی یک تا دو ساعته در مطب انجام میشود. بلیچینگ خانگی با ژل غلظت پایینتر و تری اختصاصی معمولاً دو تا شش هفته در خانه ادامه دارد.
کیتهای بدون نسخه معمولاً غلظت بسیار پایینی دارند و برای تغییر محسوس رنگ کافی نیستند. محصولات ناشناخته هم ممکن است به دندان و لثه آسیب بزنند. بلیچینگ خانگی مؤثر با معاینه و تری اختصاصی زیر نظر دندانپزشک انجام میشود.
طبق سرویس سلامت ملی بریتانیا، تریهای اختصاصی معمولاً حدود دو تا شش هفته استفاده میشوند. مدت دقیق به رنگ اولیه و پاسخ دندانها بستگی دارد.
در مرور سیستماتیکی از ۲۱ کارآزمایی تصادفی، فعال کردن ژل بلیچینگ مطب با نور تغییر رنگ را بیشتر نکرد و بر حساسیت اثری نداشت.
در متاآنالیز، احتمال و شدت حساسیت در دو روش تفاوت معناداری نداشت. حساسیت با غلظت بالاتر بیشتر دیده شده و معمولاً خفیف و گذراست.
بله، گاهی درمان در مطب شروع و با تری اختصاصی در خانه ادامه داده میشود. این تصمیم بر اساس رنگ اولیه، حساسیت دندان و ترجیح شما در معاینه گرفته میشود.
سرویس سلامت ملی بریتانیا هشدار میدهد بلیچینگ در سالنهای زیبایی یا با کیتهای داروخانهای و اینترنتی بهخوبی کار نمیکند و ممکن است به دندان و لثه آسیب بزند. بلیچینگ باید پس از معاینه و زیر نظر دندانپزشک انجام شود.
تری اختصاصی را میتوان برای تمدید بعدی نگه داشت، به شرط اینکه هنوز بهخوبی روی دندانها قرار بگیرد. زمان و نیاز به تمدید را دندانپزشک در معاینه تعیین میکند.
دکتر محمدایمان نقشی‌زادیان
جراح دندانپزشک
شماره نظام پزشکی: ۱۴۹۸۶۰
آخرین بازبینی: ۳ مرداد ۱۴۰۵
منابع
- de Geus JL, et al. At-home vs In-office Bleaching: A Systematic Review and Meta-analysis. Oper Dent. 2016;41(4):341-356. doi:10.2341/15-287-LIT Operative Dentistry
- NHS. Teeth whitening (page last reviewed 19 August 2025). NHS
- Maran BM, et al. In-office dental bleaching with light vs. without light: A systematic review and meta-analysis. J Dent. 2018;70:1-13. PMID 29289725 PubMed abstract
- Eachempati P, Kumbargere Nagraj S, Kiran Kumar Krishanappa S, Gupta P, Yaylali IE. Home-based chemically-induced whitening (bleaching) of teeth in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2018;(12):CD006202. Cochrane
- Oral Health Foundation. Facts and tips: tooth whitening (26 February 2019). Oral Health Foundation
- Council Directive 2011/84/EU of 20 September 2011 amending Directive 76/768/EEC, concerning cosmetic products, for the purpose of adapting Annex III thereto to technical progress. Official Journal of the European Union. legislation.gov.uk
- Wang Y, Gao J, Jiang T, Liang S, Zhou Y, Matis BA. Evaluation of the efficacy of potassium nitrate and sodium fluoride as desensitizing agents during tooth bleaching treatment: a systematic review and meta-analysis. J Dent. 2015;43(8):913-923. doi:10.1016/j.jdent.2015.03.015 The Dental Elf
|
تاریخ بروز رسانی:
8 آبان 1405
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
هزینه درمان ریشه چقدر است؟
پارسا
|
مطالب عالی
حسینی
|
این درمان را میشه بجای پرکردن با ماده سیاه انجام داد؟
امین
|
عالی
زهره صدف
|
امکان داره مراقبتهای پس از کشیدن دندان رو هم بزارید روی سایت
حسین
پاسخ مدیریت:با سلام بله حتما
|
|
|
 چاپ
|
|
مشاهده آدرس
مشاهده آدرس
مشاهده آدرس
