مراقبت بعد از ایمپلنت دندان شامل چه چیزهایی است؟
مراقبت بعد از ایمپلنت دندان سه بخش دارد: مراقبت‌های روزهای اول پس از جراحی، بهداشت دقیق در دورهی ترمیم و پیگیری بلندمدت با بهداشت خانگی و کنترل‌های دوره‌ای. ایمپلنت پوسیده نمی‌شود، اما بافت اطراف آن به مراقبت منظم نیاز دارد.
انجمن پریودنتولوژی آمریکا توضیح می‌دهد که ایمپلنت‌ها به همان مراقبتی نیاز دارند که دندان‌های طبیعی دارند، چون مثل آن‌ها می‌توانند دچار عارضه شوند؛ بهداشت خانگی و مراقبت حرفه‌ای احتمال این عوارض را کم میکند [1]. در این مقاله مراقبت‌های بعد از کاشت ایمپلنت را از روز جراحی تا سال‌های بعد مرور می‌کنیم. برای آشنایی با خود درمان و مراحل آن، راهنمای جامع ایمپلنت دندان را هم ببینید.
تمرکز مراقبت در هر دوره
| دوره |
تمرکز اصلی |
اقدام کلیدی |
| روزهای اول بعد از جراحی |
کنترل ناراحتی، حفظ محل جراحی |
رعایت دستور جراح، پرهیز از فشار و سیگار |
| هفته‌ها و ماه‌های ترمیم |
جوش‌خوردن ایمپلنت با استخوان |
غذای نرم، بهداشت ملایم، کنترل‌های برنامه‌ریزی‌شده |
| بعد از تحویل روکش |
تمیز نگه داشتن اطراف روکش و لثه |
مسواک، تمیز کردن بین‌دندانی، آموزش جراح |
| بلندمدت |
پیشگیری از التهاب اطراف ایمپلنت |
کنترل دوره‌ای و بهداشت حرفه‌ای |
- دستور شخصی جراح دندانپزشک بر نکات عمومی این مقاله مقدم است.
- در دورهی ترمیم، غذای نرم و پرهیز از فشار روی محل ایمپلنت اهمیت دارد.
- سیگار کشیدن ترمیم را مختل میکند و با خطر بیشتر مشکل ایمپلنت مرتبط است.
- التهاب اطراف ایمپلنت ممکن است بدون علامت شروع شود؛ کنترل‌های منظم لازم است.
- خونریزی لثهی اطراف ایمپلنت نشانه‌ای است که باید جدی گرفته شود.
در روزهای اول بعد از کاشت ایمپلنت چه باید کرد؟
در روزهای اول، دستورهای مکتوب و شفاهی جراح را دقیق رعایت کنید، داروها را طبق توصیه مصرف کنید، از فشار و دست زدن به محل جراحی بپرهیزید، سیگار نکشید و غذای نرم بخورید. تورم و ناراحتی خفیف در این دوره شایع است.
- داروها و دهان‌شویه را فقط طبق دستور جراح و در زمان تعیین‌شده مصرف کنید.
- محل جراحی را با زبان، انگشت یا مسواک سخت تحریک نکنید.
- تا زمانی که بی‌حسی کامل از بین نرفته، مراقب گاز گرفتن لب، گونه و زبان باشید.
- در ناحیهی جراحی غذای سفت یا چسبنده نجوید.
- از سیگار و دخانیات پرهیز کنید.
- جلسه‌ی کنترل را حتی اگر مشکلی حس نمی‌کنید، از دست ندهید.
جزئیات مراقبت پس از جراحی، مثل مدت زمان مصرف دارو یا نحوه‌ی شست‌وشوی دهان، بسته به نوع جراحی، وسعت پیوند احتمالی و شرایط شما متفاوت است. اگر دستور دریافت‌شده با توصیه‌ی عمومی تفاوت دارد، به دستور جراح خودتان عمل کنید.
غذا بعد از ایمپلنت: چه بخوریم و از چه چیزهایی پرهیز کنیم؟
در دورهی ترمیم معمولاً غذای نرم و ولرم توصیه می‌شود و از جویدن غذای سفت، چسبنده یا بسیار داغ در ناحیهی جراحی باید پرهیز کرد. مدت این رژیم را جراح بر اساس نوع جراحی و روش بارگذاری تعیین میکند.
انجمن دندانپزشکی آمریکا اشاره میکند که در دورهی ترمیم ممکن است رژیم غذایی نرم توصیه شود [2]. هدف این است که فشار زیادی به محل ایمپلنت وارد نشود تا استخوان فرصت جوش‌خوردن داشته باشد.
راهنمای کلی غذا در دورهی ترمیم
| دسته |
معمولاً مناسب |
بهتر است پرهیز شود |
| غذاهای اصلی |
سوپ، آش، پوره، برنج و خورش نرم، تخم‌مرغ |
گوشت سفت و غذاهای نیازمند جویدن زیاد |
| لبنیات و میان‌وعده |
ماست، شیر، پودینگ، میوه‌ی له‌شده |
آجیل، چیپس و خوراکی‌های ترد و سفت |
| نوشیدنی |
آب و نوشیدنی ولرم |
نوشیدنی بسیار داغ تا زمانی که بی‌حسی باقی است |
| روش جویدن |
جویدن در سمت مقابل ناحیهی جراحی |
جویدن مستقیم روی ناحیهی ایمپلنت |
وقتی استخوان جوش خورد و روکش نهایی قرار گرفت، معمولاً می‌توان به رژیم عادی برگشت. اما همچنان بهتر است از گاز زدن یا شکستن اجسام بسیار سفت با دندان‌های ایمپلنت‌شده خودداری کنید.
بهداشت دهان در دورهی ترمیم چگونه باشد؟
بهداشت دهان نباید در دورهی ترمیم رها شود. بقیه‌ی دندان‌ها را مثل همیشه تمیز کنید، ناحیهی جراحی را با ملایمت و طبق آموزش جراح نگه دارید و از تمیزکاری تهاجمی یا ابزارهای تیز در آن محل بپرهیزید.
ایمپلنت در دورهی ترمیم زیر لثه یا با پوشش محافظ است و لثهی اطراف آن هنوز در حال ترمیم است. تجمع پلاک در این ناحیه میتواند التهاب ایجاد کند. به همین دلیل جراح معمولاً روش تمیز کردن این دوره را به شما آموزش می‌دهد؛ مثلاً مسواک نرم و دهان‌شویه‌ی تجویزی.
اگر مطمئن نیستید ناحیهی جراحی را چطور تمیز کنید
اگر آموزش روشنی نگرفته‌اید، پیش از اینکه به‌تنهایی تصمیم بگیرید، از کلینیک بخواهید روش، ابزار و زمان شروع تمیز کردن مستقیم محل را نشان دهد. تمیز نکردن کامل میتواند باعث تجمع پلاک شود و تمیزکاری شدید میتواند ترمیم را مختل کند؛ بنابراین مطمئن‌ترین تصمیم، روش اختصاصی تعیین‌شده توسط جراح شماست.
چه علائمی طبیعی است و چه علائمی نیاز به تماس با کلینیک دارد؟
ناراحتی خفیف، تورم کم و کمی خون‌مردگی در روزهای اول معمولاً قابل انتظار است و باید به‌تدریج کم شود. افزایش درد یا تورم، چرک، تب، خونریزی ادامه‌دار، لق شدن قطعه‌ای از ایمپلنت یا بی‌حسی ماندگار نیازمند تماس با کلینیک است.
مقایسه‌ی علائم قابل انتظار و علائم نیازمند بررسی
| علامت |
معمولاً قابل انتظار |
نیازمند بررسی |
| درد |
ناراحتی خفیف که با گذر زمان کم می‌شود |
درد که بعد از چند روز بیشتر می‌شود |
| تورم |
تورم خفیف در روزهای اول |
تورم که بعد از چند روز بیشتر یا گسترده‌تر می‌شود |
| خونریزی |
ترشح کم خونی در همان ابتدا |
خونریزی که با فشار ملایم قطع نمی‌شود |
| ترشح |
معمولاً چرک وجود ندارد |
چرک یا بوی بد شدید |
| حس لب و چانه |
بی‌حسی که با رفع اثر داروی بی‌حسی از بین می‌رود |
بی‌حسی یا مورمور که ادامه می‌یابد |
| ثبات ایمپلنت |
ایمپلنت و قطعات آن محکم‌اند |
حس لقی ایمپلنت یا قطعه‌ی روی آن |
علائمی که نباید منتظر ماند
تب، تورم رو به افزایش، خروج چرک، خونریزی ادامه‌دار، لق شدن ایمپلنت یا قطعات آن، و بی‌حسی ماندگار لب یا چانه را همان روز به کلینیک اطلاع دهید.
سیگار و عوامل خطر چه تأثیری بر ایمپلنت دارند؟
سیگار کشیدن ترمیم را کند میکند و در مطالعات با خطر بیشتر مشکل ایمپلنت مرتبط بوده است. سابقه‌ی بیماری لثه، دیابت و ضعف بهداشت دهان هم از عوامل خطر التهاب اطراف ایمپلنت شمرده می‌شوند.
انجمن دندانپزشکی آمریکا می‌گوید دخانیات ممکن است ترمیم را کند کند و بیماری‌های مزمن مثل دیابت می‌توانند بر ترمیم اثر بگذارند [2]. متاآنالیزها هم سیگار کشیدن را با افزایش خطر شکست ایمپلنت مرتبط دانسته‌اند [3]. بررسی سیستماتیک دیگری سیگار، سابقه‌ی پریودنتیت، دیابت و نبود پیگیری منظم را در شمار عوامل خطر التهاب اطراف ایمپلنت آورده، هرچند نویسندگان آن تأکید دارند که شواهد در مجموع کافی نیست [4]. اجماع جهانی ۲۰۱۷ نیز شواهد قوی برای خطر بیشتر بیماری اطراف ایمپلنت در افراد با سابقه‌ی پریودنتیت شدید، کنترل ضعیف پلاک و نبود مراقبت نگهدارنده‌ی منظم پس از درمان گزارش کرده است [5].
نکته بالینی
عوامل خطر یعنی احتمال مشکل بالاتر می‌رود، نه اینکه مشکل حتماً رخ می‌دهد. اگر سیگار میکشید یا سابقه‌ی بیماری لثه دارید، کنترل‌های دقیق‌تر و بهداشت منظم‌تر اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ این موضوع را با جراح در میان بگذارید تا برنامه‌ی مراقبت شما متناسب با وضعیت‌تان تنظیم شود.
بهداشت روزانه‌ی ایمپلنت: مسواک، نخ و برس بین‌دندانی
بعد از تحویل روکش، ایمپلنت را مثل دندان طبیعی دو بار در روز مسواک بزنید و پلاک را هر روز بردارید. تمیز کردن فضای بین دندان‌ها و اطراف ایمپلنت با ابزار مناسب، که جراح یا بهداشتکار اندازه و روش آن را نشان می‌دهد، بخش اصلی مراقبت است.
راهنمای بیمار انجمن پریودنتولوژی بریتانیا توصیه میکند ایمپلنت مثل دندان طبیعی مسواک زده شود، مسواک برقی یا دستی هر دو قابل استفاده‌اند، مسواک زدن دو بار در روز و هر بار دو دقیقه انجام شود و پلاک هر روز برداشته شود؛ برس بین‌دندانی هم جاهایی را تمیز میکند که مسواک نمی‌رسد [6]. انجمن پریودنتولوژی آمریکا نیز مسواک دو بار در روز و نخ دندان دست‌کم یک بار در روز را توصیه میکند [1].
- مسواک نرم را دو بار در روز و با تکنیک درست استفاده کنید.
- برای نقاط دشوار اطراف ایمپلنت می‌توان از مسواک تک‌دسته (تک‌تافت) هم کمک گرفت.
- برس بین‌دندانی را با اندازه‌ای که جراح یا بهداشتکار نشان می‌دهد به کار ببرید.
- نخ دندان یا ابزارهای مشابه را طبق آموزش و دست‌کم روزی یک بار استفاده کنید.
- اگر ابزار اشتباه به لثه فشار یا آسیب می‌زند، استفاده را متوقف و از کلینیک راهنمایی بگیرید.
دو عادت متفاوت بعد از تحویل روکش
بیمار الف هر روز اطراف روکش و فضای بین دندان‌ها را تمیز میکند و در کنترل‌های دوره‌ای شرکت میکند. بیمار ب فقط گاهی مسواک می‌زند و چون درد ندارد، سال‌ها به کلینیک مراجعه نمیکند. وقتی لثهی اطراف ایمپلنت او خونریزی میکند، التهاب ممکن است پیشرفت کرده باشد. هر دو ایمپلنت مشابهی دارند، اما مراقبت متفاوت آن‌ها شرایط متفاوتی ایجاد میکند.
کنترل‌های دوره‌ای و بهداشت حرفه‌ای چرا مهم است؟
التهاب اطراف ایمپلنت ممکن است بدون علامت شروع شود، پس منتظر درد ماندن کافی نیست. کنترل‌های دوره‌ای معاینهی لثه و استخوان، بهداشت حرفه‌ای و بررسی روکش را انجام می‌دهند و فاصلهی آن‌ها را جراح بر اساس خطر شما تعیین میکند.
راهنمای انجمن پریودنتولوژی بریتانیا یادآوری میکند بیماری لثهی اطراف ایمپلنت ممکن است علامتی نداشته باشد و به همین دلیل مراجعه‌ی منظم برای پایش و نگهداری لازم است [6]. انجمن پریودنتولوژی آمریکا هم معاینهی دوره‌ای و ارزیابی جامع سالانه‌ی لثه را توصیه میکند [1]. در بررسی سیستماتیک دریر و همکاران، شیوع التهاب اطراف ایمپلنت در افرادی که پیگیری و بهداشت حرفه‌ای منظم نداشتند بالاتر گزارش شده است [4].
مرور مطالعات با پیگیری ده‌ساله و بیشتر نشان می‌دهد اغلب ایمپلنت‌ها در این بازه عملکرد خود را حفظ کرده‌اند [7]، ولی این نتیجه به شرایط بیمار و کیفیت نگهداری وابسته است. در هر جلسه‌ی کنترل معمولاً این موارد بررسی می‌شود:
- سلامت لثه و خونریزی هنگام بررسی
- تمیز بودن اطراف ایمپلنت و روکش
- ثبات روکش و بسته شدن دندان‌ها روی هم
- تصویربرداری در صورت نیاز برای ارزیابی استخوان
- آموزش یا اصلاح روش بهداشت خانگی
التهاب اطراف ایمپلنت چیست و چطور از آن پیشگیری کنیم؟
بیماری‌های اطراف ایمپلنت شامل التهاب بافت نرم اطراف ایمپلنت و حالت پیشرفته‌تری است که استخوان را هم درگیر میکند. نشانهی شایع آن خونریزی لثه است و پیشگیری با بهداشت خانگی، ترک سیگار و کنترل‌های منظم انجام می‌شود.
بر اساس اجماع جهانی، بیماری‌ها و شرایط اطراف ایمپلنت شامل سلامت، التهاب مخاط اطراف ایمپلنت و التهاب اطراف ایمپلنت با درگیری استخوان است و تشخیص آن‌ها بر معاینهی منظم تکیه دارد [5]. همین گزارش یادآوری میکند که التهاب مخاط اطراف ایمپلنت با برقراری دوباره‌ی کنترل پلاک میتواند برطرف شود، هرچند بهبود علائم بالینی ممکن است بیش از سه هفته طول بکشد [5]. راهنمای بیمار بریتانیایی تأکید میکند لثهی سالم خونریزی نمیکند و خونریزی یا تغییر در لثهی اطراف ایمپلنت دلیل مراجعه است [6].
- لثهی اطراف ایمپلنت هنگام تمیز کردن خونریزی کرد یا تغییر کرد
- آیا همراه آن درد، تورم رو به افزایش، چرک یا لقی دارید؟
- بله: همان روز با کلینیک تماس بگیرید.
- خیر: روش تمیز کردن را بررسی کنید و در اولین فرصت برای معاینه نوبت بگیرید.
- آیا خونریزی با تمیز کردن مناسب هم ادامه دارد؟
- بله: معاینه و بهداشت حرفه‌ای ضروری است.
- خیر: همچنان کنترل‌های دوره‌ای را ادامه دهید.
برای مرور مراحل درمان و عواملی که طول عمر ایمپلنت را تحت تأثیر قرار می‌دهند، به مقاله‌ی اصلی ایمپلنت دندان مراجعه کنید.
نسخه صوتی این مقاله
سوالات متداول
مراقبت شامل رعایت دستور جراح در روزهای اول، غذای نرم و بهداشت ملایم در دورهی ترمیم، پرهیز از سیگار، بهداشت دقیق بعد از تحویل روکش و کنترل‌های دوره‌ای است. جزئیات را جراح دندانپزشک بر اساس نوع درمان شما تعیین میکند.
در دورهی ترمیم معمولاً غذای نرم و ولرم مثل سوپ، پوره، ماست و برنج نرم مناسب است. از جویدن غذای سفت، چسبنده یا بسیار داغ در ناحیهی جراحی پرهیز کنید. مدت رژیم نرم را جراح تعیین میکند.
محل جراحی را با زبان یا انگشت تحریک نکنید، غذای سفت در آن ناحیه نجوید، سیگار نکشید و داروها را خودسرانه کم یا زیاد نکنید. دستورهای شخصی جراح را کامل رعایت کنید و جلسات کنترل را از دست ندهید.
ناراحتی و تورم خفیف در روزهای اول معمولاً قابل انتظار است و باید به‌تدریج کم شود. اگر درد یا تورم بعد از چند روز بیشتر شد، چرک آمد یا تب کردید، باید با کلینیک تماس بگیرید.
ایمپلنت را مثل دندان طبیعی دو بار در روز مسواک بزنید و پلاک را هر روز بردارید. تمیز کردن فضای بین دندان‌ها با برس بین‌دندانی یا نخ دندان، با روش و اندازه‌ی مناسب، بخش مهم مراقبت است. جراح یا بهداشتکار روش مناسب شما را نشان می‌دهد.
بله. سیگار کشیدن ترمیم را کند میکند و در متاآنالیزها با خطر بیشتر شکست ایمپلنت مرتبط بوده است. اگر سیگار میکشید، پیش از درمان دربارهی ترک یا کاهش مصرف با جراح دندانپزشک صحبت کنید.
فاصلهی کنترلها برای همه یکسان نیست و جراح دندانپزشک آن را بر اساس وضعیت لثه، بهداشت و عوامل خطر شما تعیین میکند. بعضی راهنماها معاینهی جامع سالانه را توصیه میکنند. حتی بدون علامت هم نباید کنترلها را کنار گذاشت.
لثهی سالم معمولاً خونریزی نمیکند. خونریزی اطراف ایمپلنت میتواند نشانهی التهاب باشد و باید بررسی شود. اگر همراه درد، تورم، چرک یا لقی است، همان روز با کلینیک تماس بگیرید.
بله. التهاب اطراف ایمپلنت ممکن است در ابتدا درد نداشته باشد و فقط با معاینهی منظم تشخیص داده شود. به همین دلیل کنترل‌های دوره‌ای و دقت در خونریزی یا تغییر لثه اهمیت دارد.
اگر تب کردید، تورم یا درد رو به افزایش بود، چرک خارج شد، خونریزی قطع نشد، ایمپلنت یا قطعه‌ی روی آن لق شد یا بی‌حسی لب و چانه ادامه یافت، همان روز با کلینیک تماس بگیرید.
اگر بعد از ایمپلنت علامتی دارید که مطمئن نیستید طبیعی است، یا برای کنترل دوره‌ای و بهداشت حرفه‌ای ایمپلنت می‌خواهید وقت بگیرید، می‌توانید نوبت رزرو کنید یا با کلینیک تماس بگیرید.
رزرو نوبت آنلاین تماس با کلینیک
دکتر محمدایمان نقشی‌زادیان
جراح دندانپزشک
شماره نظام پزشکی: ۱۴۹۸۶۰
آخرین بازبینی: ۱۹ خرداد ۱۴۰۵
منابع
- American Academy of Periodontology. Dental Implants: A Permanent and Natural-Looking Solution for Missing Teeth. 2016. AAP
- American Dental Association. Implants. MouthHealthy. ADA MouthHealthy
- Mustapha AD, Salame Z, Chrcanovic BR. Smoking and Dental Implants: A Systematic Review and Meta-Analysis. Medicina (Kaunas). 2022;58(1). PubMed
- Dreyer H, Grischke J, Tiede C, Eberhard J, Schweitzer A, Toikkanen S, et al. Epidemiology and risk factors of peri-implantitis: A systematic review. J Periodontal Res. 2018;53(5):657-681. DOI
- Berglundh T, Armitage G, Araujo MG, et al. Peri-implant diseases and conditions: Consensus report of workgroup 4 of the 2017 World Workshop on the Classification of Periodontal and Peri-Implant Diseases and Conditions. J Clin Periodontol. 2018;45(Suppl 20):S286-S291. DOI
- British Society of Periodontology and Implant Dentistry. Looking after your implants: your guide to implant care. 2023. BSP
- Moraschini V, Poubel LA, Ferreira VF, Barboza ES. Evaluation of survival and success rates of dental implants reported in longitudinal studies with a follow-up period of at least 10 years: a systematic review. Int J Oral Maxillofac Surg. 2015. PubMed
مشاهده آدرس
مشاهده آدرس
مشاهده آدرس
