دوشنبه 15 تير 1405
ترمیم دندان یکی از رایج‌ترین درمانهای دندانپزشکی است و هدف آن بازگرداندن شکل، عملکرد و ظاهر دندانی است که با پوسیدگی، لبپریدگی، ترک یا سایش آسیب دیده است. انتخاب روش ترمیم فقط به نوع ماده محدود نمی‌شود؛ اندازه و محل آسیب، وضعیت عصب، نیروی جویدن، خطر پوسیدگی و ترجیح شما هم در آن نقش دارند. در این راهنما توضیح می‌دهیم ترمیم دندان چیست، انواع ترمیم مستقیم و غیرمستقیم چه تفاوتی دارند، مواد ترمیمی دندان چگونه انتخاب میشوند، مراحل درمان پوسیدگی دندان چیست، بعد از ترمیم چه انتظاری داشته باشید و چگونه میتوان دوام ترمیم را بیشتر کرد. در پایان نیز دربارهی ترمیم دندان در تهران و روند مراجعه به کلینیک توضیح داده‌ایم.
ترمیم دندان چیست؟
ترمیم دندان درمانی است که در آن بخش آسیب‌دیده یا پوسیده‌ی دندان برداشته میشود و فضای باقیمانده با مادهای مانند کامپوزیت، آمالگام، گلاس آینومر، سرامیک یا طلا بازسازی میشود. هدف، بازگرداندن شکل و عملکرد دندان و جلوگیری از پیشرفت آسیب است.
در زبان روزمره به ترمیم دندان «پر کردن دندان» هم گفته میشود. کلینیک کلیولند ترمیم را درمانی برای بازسازی دندانی توصیف میکند که با پوسیدگی آسیب دیده و توضیح می‌دهد ترمیم برای اصلاح لب‌پریدگی‌ها، ترکهای جزئی و سایش دندان هم به کار میرود [1]. بنابراین ترمیم فقط درمان پوسیدگی نیست، هرچند پوسیدگی شایع‌ترین دلیل آن است.
پوسیدگی زمانی ایجاد میشود که پلاک میکروبی روی سطح دندان، قندهای آزاد موجود در غذا و نوشیدنی را به اسید تبدیل میکند و این اسید به‌مرور بافت دندان را تخریب میکند [2]. اگر این روند ادامه پیدا کند، حفره عمیق‌تر میشود، به عاج و سپس به عصب نزدیک میشود و درمان پیچیده‌تری لازم خواهد شد. ترمیم به‌موقع کمک میکند تا آسیب در همان مرحله متوقف شود.
ترمیم دندان را میتوان در دو گروه کلی قرار داد: ترمیم مستقیم که در همان جلسه داخل دهان ساخته میشود و ترمیم غیرمستقیم مانند اینله، آنله و روکش که خارج از دهان ساخته و سپس روی دندان چسبانده میشود [1]. در ادامه‌ی این راهنما هر دو گروه را با جزئیات توضیح می‌دهیم.
- ترمیم دندان برای پوسیدگی، لبپریدگی، ترکهای جزئی و سایش دندان به کار میرود.
- ترمیمها به دو گروه مستقیم (یک جلسه) و غیرمستقیم (معمولاً دو جلسه و کار لابراتوار) تقسیم میشوند.
- انتخاب ماده به اندازه و محل آسیب، نیروی جویدن، خطر پوسیدگی و شرایط شما بستگی دارد.
- ماندگاری ترمیم بیش از هر چیز به کنترل پوسیدگی و مراقبت روزانه وابسته است.
- ترمیم سالم را نباید بیدلیل عوض کرد؛ گاهی تعمیر بخشی از آن کافی است.
چه زمانی به ترمیم دندان نیاز است؟
ترمیم دندان زمانی لازم است که پوسیدگی به حفره تبدیل شده، بخشی از دندان شکسته یا لب‌پریده، ترک کوچکی ایجاد شده، دندان سائیده شده یا ترمیم قبلی معیوب شده باشد. تشخیص نهایی با معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری انجام میشود، چون بسیاری از پوسیدگی‌ها در ابتدا دردی ندارند.
بسیاری از بیماران فقط وقتی مراجعه میکنند که درد دارند، اما پوسیدگی در مراحل اولیه معمولاً بی‌علامت است. به همین دلیل بخش زیادی از ترمیمها در معاینه‌ی دوره‌ای تشخیص داده میشوند. علائمی که می‌توانند نشانه‌ی نیاز به ترمیم باشند، عبارت‌اند از:
- حساسیت به سرما، گرما یا شیرینی که پس از برداشتن محرک زود برطرف میشود
- گیر کردن غذا در یک نقطه‌ی مشخص یا احساس زبری با زبان
- لکه‌ی تیره یا حفره‌ی قابل مشاهده روی سطح دندان
- شکستن لبه‌ی دندان یا بخشی از ترمیم قبلی
- درد هنگام گاز گرفتن، به‌ویژه درد تیز هنگام رها کردن فشار
- سایش لبه‌ی دندانها یا تغییر شکل آن‌ها با گذشت زمان
کلینیک کلیولند علاوه بر پوسیدگی، دندان‌های لب‌پریده، ترک‌خورده و سائیده‌شده را نیز از موارد استفاده‌ی ترمیم ذکر میکند [1]. در مقابل، اگر درد شدید و ضربان‌دار است، درد خودبه‌خود و بدون محرک شروع میشود یا تورم وجود دارد، ممکن است آسیب به عصب رسیده باشد و ترمیم ساده کافی نباشد.
نکته بالینی
همهی لکه‌های تیره پوسیدگی فعال نیستند و همهی پوسیدگی‌ها هم تیره دیده نمی‌شوند. پوسیدگی بین دو دندان ممکن است از روبه‌رو پیدا نباشد و فقط در معاینه‌ی دقیق یا رادیوگرافی دیده شود. به همین دلیل تصمیم برای ترمیم بر اساس معاینه گرفته میشود، نه فقط ظاهر دندان در آینه.
درمان پوسیدگی دندان: چه مقدار از بافت باید برداشته شود؟
در درمان پوسیدگی، بافت پوسیده برداشته میشود و حفره با مادهی ترمیمی پر میشود. در پوسیدگی‌های عمیق دندان‌های دائمی، مرور کاکرین نشان داده برداشتن انتخابی یا مرحله‌ای پوسیدگی، در مقایسه با برداشتن کامل، با شکست کمتری همراه بوده است؛ هرچند قطعیت بیشتر این شواهد پایین بوده است.
روش سنتی درمان پوسیدگی، برداشتن کامل همهی بافت نرم‌شده تا رسیدن به عاج سخت بود. مشکل این روش در پوسیدگی‌های عمیق این است که ممکن است به عصب دندان برسد و درمان را از یک ترمیم ساده به درمان ریشه تبدیل کند. رویکردهای جدیدتر تلاش میکنند تا جایی که ممکن است، بافت سالم و عصب دندان حفظ شود.
مرور کاکرین سال ۲۰۲۱ دربارهی درمان ضایعه‌های پوسیدگی نشان داد در دندان‌های دائمی با ضایعه‌ی عمیق، برداشتن انتخابی پوسیدگی یا برداشتن مرحله‌ای، در مقایسه با برداشتن کامل، با شکست کمتری همراه بوده است؛ نویسندگان بیشتر مقایسه‌ها را دارای قطعیت پایین یا بسیار پایین دانسته‌اند [3]. در برداشتن انتخابی، بخشی از عاج نرم‌شده در عمیق‌ترین ناحیه‌ی نزدیک عصب باقی می‌ماند و روی آن ترمیم چسبنده‌ی محکمی قرار می‌گیرد.
روش‌های برداشتن پوسیدگی
| روش |
توضیح |
کاربرد معمول |
| برداشتن کامل |
برداشتن همهی بافت نرم‌شده تا رسیدن به عاج سخت |
پوسیدگی‌های کم‌عمق و متوسط |
| برداشتن انتخابی |
برداشتن کامل در لبه‌ها و باقی گذاشتن بخشی از عاج نرم نزدیک عصب |
پوسیدگی عمیق در دندان با عصب سالم |
| برداشتن مرحله‌ای |
برداشتن بخشی از پوسیدگی در جلسه‌ی اول و تکمیل آن پس از چند ماه |
پوسیدگی بسیار عمیق در برخی موارد |
انتخاب میان این روش‌ها به عمق پوسیدگی، وضعیت عصب و علائم بیمار بستگی دارد و در معاینه مشخص میشود. هدف همهی این روش‌ها یکی است: توقف پوسیدگی و حفظ بیشترین مقدار ممکن از بافت سالم دندان.
انواع ترمیم دندان: مستقیم و غیرمستقیم
ترمیم مستقیم مانند کامپوزیت، آمالگام و گلاس آینومر در همان جلسه داخل دهان ساخته میشود. ترمیم غیرمستقیم مانند اینله، آنله و روکش سرامیکی یا طلا در لابراتوار ساخته میشود و معمولاً به دو جلسه نیاز دارد. انتخاب میان این دو به اندازهی آسیب و مقدار بافت باقیمانده بستگی دارد.
طبق توضیح کلینیک کلیولند، ترمیم‌های مستقیم معمولاً در یک جلسه انجام میشوند و شامل آمالگام، کامپوزیت و گلاس آینومر هستند؛ ترمیم‌های غیرمستقیم مانند طلا و پرسلن در لابراتوار ساخته میشوند، معمولاً دو جلسه لازم دارند و اغلب به‌شکل اینله یا آنله به کار می‌روند [1]. اگر بخواهید انواع ترمیم دندان را دقیق‌تر بشناسید، این تقسیم‌بندی نقطه‌ی شروع مناسبی است.
مقایسه‌ی ترمیم مستقیم و غیرمستقیم
| ویژگی |
ترمیم مستقیم |
ترمیم غیرمستقیم |
| محل ساخت |
داخل دهان، در همان جلسه |
لابراتوار یا دستگاه ساخت |
| تعداد جلسه |
معمولاً یک جلسه |
معمولاً دو جلسه |
| مواد رایج |
کامپوزیت، آمالگام، گلاس آینومر |
سرامیک، طلا، کامپوزیت لابراتواری |
| اندازهی مناسب آسیب |
حفره‌های کوچک تا متوسط |
آسیب‌های بزرگ یا از دست رفتن کاسپ |
| مقدار تراش |
معمولاً کمتر |
بسته به طراحی؛ اینله و آنله کمتر از روکش |
در عمل، مرز میان این دو گروه همیشه مطلق نیست. گاهی یک حفره‌ی نسبتاً بزرگ با کامپوزیت مستقیم ترمیم میشود و گاهی برای دندانی که کاسپ آن شکسته، آنله‌ی سرامیکی گزینه‌ی مناسب‌تری است. معیار اصلی، مقدار و کیفیت بافتی است که پس از برداشتن پوسیدگی باقی می‌ماند و اینکه دندان چه نیرویی را باید تحمل کند.
معیارهای انتخاب میان مستقیم و غیرمستقیم
اگر حفره کوچک یا متوسط است و دیواره‌های دندان محکم‌اند، ترمیم مستقیم معمولاً کافی است. اگر یک یا چند کاسپ از دست رفته، دیواره‌ها نازک شده‌اند یا دندان زیر نیروی جویدن زیاد قرار دارد، ترمیم غیرمستقیم مانند آنله یا روکش بررسی میشود. اگر دندان درمان ریشه شده، معمولاً پوشش کاسپ‌ها اهمیت بیشتری پیدا میکند.
مواد ترمیمی دندان: کدام ماده برای چه موقعیتی؟
رایج‌ترین مواد ترمیمی دندان شامل کامپوزیت هم‌رنگ دندان، آمالگام نقره‌ای‌رنگ، گلاس آینومر، سرامیک و طلا هستند. هر ماده مزایا و محدودیت‌های خود را دارد و هیچ مادهای برای همهی موقعیتها برتر نیست. محل دندان، اندازهی حفره، نیروی جویدن و ملاحظات زیبایی در انتخاب نقش دارند.
کامپوزیت مادهای هم‌رنگ دندان است که در حفره قرار می‌گیرد و با نور مخصوص سخت میشود [1]. چون کامپوزیت به دندان چسبانده میشود، معمولاً لازم نیست برای گیر مکانیکی بافت سالم زیادی تراشیده شود. آمالگام مخلوطی از فلزات است که حدود نیمی از وزن آن جیوه‌ی عنصری است [4]. گلاس آینومر نیز مادهای هم‌رنگ دندان است که بیشتر برای ترمیم‌های کوچک یا مناطق کم‌فشار به کار میرود.
مقایسه‌ی کلی مواد ترمیمی
| ماده |
ظاهر |
روش |
نکته‌ی مهم |
| کامپوزیت |
هم‌رنگ دندان |
مستقیم، چسبنده |
حساس به رطوبت هنگام کار؛ تراش کمتر |
| آمالگام |
نقره‌ای |
مستقیم |
حاوی جیوه؛ محدودیت‌های قانونی در برخی کشورها |
| گلاس آینومر |
هم‌رنگ دندان |
مستقیم |
بیشتر برای ترمیم‌های کوچک و کم‌فشار |
| سرامیک |
هم‌رنگ دندان |
غیرمستقیم |
معمولاً دو جلسه؛ مناسب آسیب‌های بزرگ‌تر |
| طلا |
طلایی |
غیرمستقیم |
معمولاً دو جلسه؛ امروزه کمتر انتخاب میشود |
سرامیک‌ها برای ترمیم‌های غیرمستقیم مانند اینله، آنله و روکش استفاده میشوند. در مرور سیستماتیکی که ترمیم‌های اینله، آنله و اورلی را بررسی کرده، نوع سرامیک (پرسلن فلدسپاتیک یا گلاس‌سرامیک) بر بقای ترمیم اثری نداشت [5]. یعنی کیفیت طراحی و چسباندن ترمیم دست‌کم به اندازهی نوع ماده اهمیت دارد.
برای مقایسه‌ی کامل‌تر این مواد، از جمله ویژگی‌های هرکدام و موقعیت‌هایی که برای آن‌ها مناسب‌ترند، مقاله‌ی انواع مواد ترمیمی دندان؛ کامپوزیت، آمالگام و سرامیک را بخوانید.
آمالگام یا کامپوزیت؛ شواهد چه می‌گویند؟
مرور کاکرین ۲۰۲۱ نشان داد ترمیم کامپوزیت در دندان‌های عقب دائمی خطر شکست و پوسیدگی ثانویه‌ی بیشتری نسبت به آمالگام داشته، اما قطعیت شواهد پایین بوده است. در مقابل، آمالگام حاوی جیوه است و استفاده از آن در اتحادیه‌ی اروپا از ابتدای ۲۰۲۵ محدود شده است.
مقایسه‌ی آمالگام و کامپوزیت یکی از پرسش‌های پرتکرار بیماران است. مرور کاکرین سال ۲۰۲۱ که ترمیم کامپوزیت را با آمالگام در دندان‌های عقب دائمی مقایسه کرده، نشان داد خطر شکست ترمیم کامپوزیت حدود دو برابر و خطر پوسیدگی ثانویه نیز بیشتر بوده، در حالی که در شکستگی ترمیم تفاوت معناداری دیده نشد [6]. نویسندگان قطعیت این شواهد را پایین دانسته‌اند و یادآوری کرده‌اند که مواد کامپوزیت از زمان انجام این مطالعات بهتر شده‌اند [6].
از سوی دیگر، سازمان غذا و داروی آمریکا توضیح می‌دهد آمالگام مقدار کمی بخار جیوه آزاد میکند و شواهد موجود نشان نمی‌دهد آمالگام در جمعیت عمومی اثر نامطلوب سلامتی ایجاد کند؛ اما برای گروه‌های پرخطر توصیه میکند در صورت مناسب بودن، از مواد بدون آمالگام استفاده شود [4]. در اتحادیه‌ی اروپا نیز طبق مقررات ۲۰۲۴/۱۸۴۹، از ابتدای ۲۰۲۵ آمالگام برای درمان دندان استفاده نمی‌شود، مگر اینکه دندانپزشک آن را بر اساس نیاز پزشکی خاص بیمار کاملاً ضروری بداند [7].
آمالگام و کامپوزیت در یک نگاه
| معیار |
آمالگام |
کامپوزیت |
| ظاهر |
نقره‌ای و قابل مشاهده |
هم‌رنگ دندان |
| دوام در مرور کاکرین |
شکست کمتر در دندان‌های عقب |
شکست و پوسیدگی ثانویه‌ی بیشتر؛ قطعیت پایین |
| جیوه |
حدود نیمی از وزن |
ندارد |
| تراش دندان |
نیاز به گیر مکانیکی |
چسبنده؛ معمولاً تراش کمتر |
| وضعیت قانونی |
محدودیت در برخی کشورها |
بدون محدودیت مشابه |
نویسندگان مرور کاکرین توصیه کرده‌اند انتخاب میان این دو ماده با تصمیمگیری مشترک بیمار و دندانپزشک و با توجه به مقررات محلی انجام شود [6]. جزئیات این مقایسه، از ارقام مطالعات تا ملاحظات زیست‌محیطی و تکلیف ترمیم‌های آمالگام قدیمی، در مقاله‌ی تفاوت آمالگام و کامپوزیت آمده است.
ترمیم دندان‌های جلو و ملاحظات زیبایی
در دندان‌های جلو، ظاهر ترمیم اهمیت بیشتری دارد و معمولاً از کامپوزیت هم‌رنگ دندان یا در آسیب‌های بزرگ‌تر از سرامیک استفاده میشود. لب‌پریدگی‌های کوچک، پوسیدگی‌های بین دندان‌های جلو و سایش لبه‌ها را اغلب میتوان با ترمیم کامپوزیت مستقیم و با حفظ بیشترین بافت سالم اصلاح کرد.
دندان‌های جلو نیروی جویدن کمتری نسبت به دندان‌های آسیا تحمل میکنند، اما در لبخند و صحبت کردن دیده میشوند. به همین دلیل، در ترمیم این دندانها هماهنگی رنگ، شفافیت و شکل لبه‌ها اهمیت زیادی دارد. کامپوزیت هم‌رنگ دندان است و با نور سخت میشود [1]؛ این ویژگی امکان شکل‌دهی دقیق در همان جلسه را فراهم میکند.
لبپریدگی و سایش از کاربردهای شناخته‌شده‌ی ترمیم هستند [1]. در لب‌پریدگی‌های کوچک، ترمیم کامپوزیت معمولاً بدون تراش زیاد انجام میشود. اما اگر بخش بزرگی از تاج دندان جلو از دست رفته یا تغییر رنگ گسترده وجود دارد، ترمیم غیرمستقیم سرامیکی ممکن است گزینه‌ی مناسب‌تری باشد. در هر دو حالت، ترمیم دندان‌های جلو باید با بایت و حرکت فک هماهنگ باشد تا در برابر نیروهای برشی مقاوم بماند.
- لبپریدگی کوچک لبه‌ی دندان: معمولاً ترمیم کامپوزیت مستقیم
- پوسیدگی بین دندان‌های جلو: ترمیم کامپوزیت هم‌رنگ دندان
- شکستگی بزرگ تاج: بررسی ترمیم کامپوزیت گسترده یا ترمیم سرامیکی
- سایش لبه‌ها: بررسی علت سایش، مانند دندانقروچه، پیش از ترمیم
رنگ کامپوزیت پیش از شروع کار، در نور طبیعی و روی دندان مرطوب انتخاب میشود، چون دندان خشک‌شده روشن‌تر به نظر می‌رسد. اگر قصد سفید کردن دندانها را دارید، بهتر است پیش از ترمیم دندان‌های جلو دربارهی آن صحبت کنید، چون رنگ ترمیم با سفید کردن تغییر نمی‌کند.
مراحل ترمیم دندان چگونه است؟
در ترمیم مستقیم، ابتدا دندان بی‌حس میشود، سپس بافت پوسیده برداشته و حفره تمیز میشود، مادهی ترمیمی در حفره قرار می‌گیرد و شکل داده میشود، و در پایان بایت بیمار بررسی و سطح ترمیم پرداخت میشود. ترمیم غیرمستقیم معمولاً به دو جلسه و مرحله‌ی قالب‌گیری یا اسکن نیاز دارد.
مراحل ترمیم مستقیم در منابع بالینی به این شکل توضیح داده شده است [1]:
- معاینه و تشخیص — بررسی دندان و در صورت نیاز تصویربرداری برای تعیین عمق پوسیدگی.
- بیحسی موضعی — بی‌حس کردن دندان و لثه‌ی اطراف تا درمان بدون درد انجام شود.
- برداشتن پوسیدگی — برداشتن بافت پوسیده یا آسیب‌دیده با فرز یا ابزار دستی.
- آماده‌سازی و تمیز کردن حفره — شست‌وشو و آماده کردن سطح برای مادهی ترمیمی.
- قرار دادن مادهی ترمیمی — در کامپوزیت، قرار دادن لایه‌لایه و سخت کردن هر لایه با نور.
- شکل‌دهی و بررسی بایت — شکل دادن به ترمیم و تنظیم تماس دندانها هنگام بستن دهان.
- پرداخت — صاف کردن سطح و لبه‌ها تا ترمیم با دندان یکپارچه شود.
ترمیم غیرمستقیم در لابراتوار ساخته میشود و معمولاً دو جلسه لازم دارد [1]. جلسه‌ی اول معمولاً شامل برداشتن پوسیدگی، آماده‌سازی دندان، قالب‌گیری یا اسکن و قرار دادن ترمیم موقت است و در جلسه‌ی دوم، ترمیم ساخته‌شده امتحان، تنظیم و به دندان چسبانده میشود. مدت هر جلسه به اندازه و تعداد دندانها بستگی دارد.
یک نمونه از روند درمان
بیماری با حساسیت به شیرینی در دندان آسیای پایین مراجعه میکند. در معاینه و رادیوگرافی، پوسیدگی متوسطی بین دو دندان دیده میشود و عصب سالم است. پس از بیحسی، پوسیدگی برداشته میشود و چون دیواره‌های دندان محکم‌اند، ترمیم کامپوزیت مستقیم در همان جلسه انجام میشود. در پایان، بایت تنظیم و دربارهی مراقبت روزانه توضیح داده میشود.
ترمیم موقت چیست و چه مراقبتی لازم دارد؟
ترمیم موقت پوششی کوتاه‌مدت است که برای محافظت از دندان تا جلسه‌ی بعدی درمان قرار داده میشود؛ مثلاً میان دو جلسه‌ی ساخت اینله یا آنله، در فاصله‌ی جلسات درمان ریشه یا در برداشتن مرحله‌ای پوسیدگی. ترمیم موقت برای استفاده‌ی طولانی طراحی نشده و نباید جلسه‌ی بعدی را به تعویق انداخت.
ترمیم‌های غیرمستقیم در لابراتوار ساخته میشوند و معمولاً دو جلسه لازم دارند [1]. در فاصله‌ی این دو جلسه، پس از آماده‌سازی دندان و قالب‌گیری یا اسکن، معمولاً ترمیم موقت روی دندان قرار می‌گیرد. این پوشش از دندان در برابر حساسیت و ورود مواد غذایی محافظت میکند و جای ترمیم نهایی را حفظ میکند. در برداشتن مرحله‌ای پوسیدگی نیز، پس از جلسه‌ی اول، حفره به‌طور موقت بسته میشود تا پس از مدتی کار تکمیل شود [3].
- تا حد امکان با سمت مقابل غذا بجوید
- از غذاهای چسبنده و سفت، مانند آدامس و آجیل سخت، در آن سمت پرهیز کنید
- مسواک را ادامه دهید، اما هنگام نخ کشیدن، نخ را از کنار دندان بیرون بکشید نه به سمت بالا
- اگر ترمیم موقت افتاد یا شکست، با کلینیک تماس بگیرید
- جلسه‌ی بعدی را در زمان تعیین‌شده انجام دهید
ماندن طولانی ترمیم موقت می‌تواند به نشت، پوسیدگی دوباره یا جابه‌جایی دندان‌های مجاور منجر شود و ترمیم نهایی را دشوارتر کند. اگر به هر دلیلی نمی‌توانید در زمان تعیین‌شده مراجعه کنید، زمان جلسه را جابه‌جا کنید، اما آن را حذف نکنید.
اینله، آنله یا روکش؛ کدام برای ترمیم‌های بزرگ؟
اینله فقط داخل حفره را پر میکند، آنله یک یا چند کاسپ دندان را هم می‌پوشاند و روکش کل تاج را در بر می‌گیرد. در مرور سیستماتیک، بقای ترمیم‌های اینله و آنله‌ی سرامیکی در ده سال حدود ۹۱ درصد بود. انتخاب به مقدار بافت باقیمانده و وضعیت کاسپ‌ها بستگی دارد.
وقتی بخش بزرگی از دندان از دست رفته، ترمیم مستقیم ممکن است نتواند استحکام کافی ایجاد کند. در این موقعیت، ترمیم‌های غیرمستقیم مطرح میشوند. در مرور سیستماتیکی که ترمیم‌های اینله، آنله و اورلی را بررسی کرده، بقای ترمیم‌های سرامیکی در پنج سال حدود ۹۲ تا ۹۵ درصد و در ده سال حدود ۹۱ درصد گزارش شد و شکستگی یا لبپریدگی شایع‌ترین علت شکست بود [5]. در همین مرور، دندانی که عصب زنده داشت، احتمال شکست کمتری داشت [5].
اینله، آنله و روکش
| نوع |
میزان پوشش |
تراش دندان |
کاربرد معمول |
| اینله |
فقط داخل حفره، بدون پوشش کاسپ |
کمتر |
حفره‌ی متوسط با کاسپ‌های سالم |
| آنله |
داخل حفره و یک یا چند کاسپ |
متوسط |
کاسپ ضعیف یا شکسته |
| روکش |
کل تاج دندان |
بیشتر |
تخریب گسترده یا دندان درمان ریشه‌شده در برخی موارد |
آنله در برخی دندانها می‌تواند جایگزینی محافظه‌کارانه‌تر از روکش کامل باشد، چون بخش بیشتری از بافت سالم دندان حفظ میشود. اما اگر تخریب گسترده است یا دندان پس از درمان ریشه ساختار کافی ندارد، روکش ممکن است انتخاب مناسب‌تری باشد. این تصمیم پس از برداشتن پوسیدگی و دیدن بافت باقیمانده نهایی میشود.
نکته بالینی
اعداد بقای ده‌ساله مربوط به گروه‌های بزرگ بیماران در مطالعات است و برای هر دندان تضمین محسوب نمی‌شود. دندانقروچه، خطر پوسیدگی و کیفیت مراقبت روزانه می‌توانند نتیجه را در هر فرد تغییر دهند.
ترمیم، روکش، درمان ریشه یا کشیدن؛ مرز هر درمان کجاست؟
ترمیم زمانی کافی است که عصب دندان سالم باشد و بافت کافی برای نگه داشتن ترمیم باقی مانده باشد. اگر کاسپ‌ها ضعیف شده‌اند، آنله یا روکش لازم میشود؛ اگر پوسیدگی یا ترک به عصب رسیده، درمان ریشه مطرح است؛ و اگر دندان قابل حفظ نباشد، کشیدن و جایگزینی بررسی میشود.
بسیاری از بیماران با این پرسش مراجعه میکنند که «آیا این دندان فقط ترمیم می‌خواهد؟». پاسخ به دو پرسش اصلی بستگی دارد: عصب دندان در چه وضعیتی است و پس از برداشتن پوسیدگی چه مقدار بافت سالم باقی می‌ماند. راهنمای انجمن اندودانتیست‌های آمریکا تأکید میکند که وضعیت عصب و بافت‌های اطراف ریشه باید جداگانه با آزمونهای لازم مشخص شود، چون درمان به آن بستگی دارد [8].
مرز درمانهای مختلف
| وضعیت دندان |
درمان معمول |
| حفره‌ی کوچک یا متوسط، عصب سالم |
ترمیم مستقیم |
| حفره‌ی بزرگ، کاسپ ضعیف یا شکسته، عصب سالم |
آنله یا روکش |
| پوسیدگی یا ترک رسیده به عصب، التهاب برگشت‌ناپذیر |
درمان ریشه و سپس ترمیم مناسب |
| تخریب گسترده تا زیر لثه یا شکستگی عمودی ریشه |
بررسی امکان حفظ؛ در غیر این صورت کشیدن و جایگزینی |
راهنمای انجمن اندودانتیست‌های آمریکا دربارهی دندان ترک خورده توضیح می‌دهد که درمان ریشه فقط وقتی لازم است که ترک به اتاقک عصب رسیده یا التهاب برگشت‌ناپذیر عصب ایجاد کرده باشد [8]. این اصل در پوسیدگی‌ها هم صادق است: هدف این است که درمان با وضعیت واقعی دندان متناسب باشد؛ نه کمتر از نیاز، که مشکل بازگردد، و نه بیشتر از نیاز، که بافت سالم بیدلیل از دست برود.
نکته بالینی
گاهی تصمیم نهایی فقط پس از برداشتن پوسیدگی ممکن است. حفره‌ای که در رادیوگرافی متوسط به نظر می‌رسد، ممکن است پس از برداشتن بافت نرم، دیواره‌های نازکی داشته باشد که نیاز به پوشش کاسپ را مطرح کند. به همین دلیل، طرح درمان اولیه ممکن است در حین کار به‌روزرسانی شود و این موضوع پیش از درمان با شما در میان گذاشته میشود.
رویکرد محافظه‌کارانه و دندانپزشکی بیومیمتیک
دندانپزشکی بیومیمتیک به مجموعه‌ای از پروتکل‌های ترمیم چسبنده گفته میشود که هدفشان حفظ بیشترین بافت سالم و تقلید از رفتار طبیعی دندان است. اصل حفظ بافت پشتوانه‌ی خوبی دارد، اما مرور ۲۰۲۴ نشان داد برتری بسیاری از پروتکل‌های خاص آن نسبت به ترمیم چسبنده‌ی معمول هنوز ثابت نشده است.
ایده‌ی اصلی این رویکرد ساده است: هرچه بافت سالم بیشتری حفظ شود، دندان در بلندمدت مقاوم‌تر خواهد بود. برداشتن انتخابی پوسیدگی در ضایعه‌های عمیق [3]، استفاده از ترمیم چسبنده به‌جای گیر مکانیکی و انتخاب آنله به‌جای روکش کامل در موارد مناسب، نمونه‌هایی از این اصل هستند.
با این حال، باید میان «اصل» و «پروتکل» تفاوت گذاشت. یک مرور مبتنی بر شواهد در سال ۲۰۲۴ نُه پروتکل رایج دندانپزشکی بیومیمتیک را با کارآزمایی‌های تصادفی و مرورهای سیستماتیک سنجیده و نشان داده که بسیاری از این ادعاها هنوز پشتوانه‌ی بالینی کافی ندارند [9]. برای نمونه، دربارهی سیل فوری عاج، مرور سیستماتیکی نشان داد این روش در مطالعات آزمایشگاهی استحکام اتصال را بیشتر کرده، اما این شواهد آزمایشگاهی است و نویسندگان کارآزمایی بالینی را برای تأیید لازم دانسته‌اند [10].
- پشتوانه‌ی بهتر: حفظ بافت سالم، برداشتن انتخابی پوسیدگی در ضایعه‌های عمیق و ترمیم چسبنده.
- نیازمند شواهد بالینی بیشتر: بسیاری از پروتکل‌های خاص لایه‌گذاری و آماده‌سازی که برتری آن‌ها ادعا میشود.
- نکته‌ی عملی: عنوان «بیومیمتیک» به‌تنهایی تضمین نتیجه‌ی بهتر نیست؛ کیفیت اجرا و انتخاب درست مورد اهمیت دارد.
اگر می‌خواهید بدانید کدام بخش از این رویکرد پشتوانه‌ی علمی دارد و کدام هنوز در حد ادعاست، مقاله‌ی دندانپزشکی بیومیمتیک چیست و چه مزایایی دارد؟ را ببینید.
ترمیم دندان ترک خورده
درمان دندان ترک خورده به نوع ترک بستگی دارد. خطوط سطحی مینا معمولاً درمانی لازم ندارند، شکستگی کاسپ اغلب با آنله یا روکش ترمیم میشود و ترکی که به عصب رسیده ممکن است درمان ریشه بخواهد. ترک عمودی ریشه معمولاً پیش‌آگهی ضعیفی دارد. ترک‌ها خودبه‌خود بهبود نمی‌یابند.
راهنمای انجمن اندودانتیست‌های آمریکا ترکهای طولی دندان را در پنج گروه قرار می‌دهد: خطوط سطحی مینا، شکستگی کاسپ، دندان ترک خورده، دندان دوپاره و شکستگی عمودی ریشه [8]. طبق همین راهنما، درد تیز هنگام جویدن، به‌ویژه هنگام رها کردن فشار، و درد کوتاه با سرما الگوی کلاسیک دندان ترک خورده است [8].
- درد هنگام جویدن یا حساسیت به سرما
- معاینه، تاباندن نور، آزمون گاز گرفتن و بررسی وضعیت عصب
- ترک محدود به تاج و عصب سالم: ترمیم چسبنده، آنله یا روکش
- ترک رسیده به عصب یا التهاب برگشت‌ناپذیر: درمان ریشه و سپس پوشش کاسپ‌ها
- ترک گسترده تا ریشه یا شکستگی عمودی ریشه: بررسی امکان حفظ یا کشیدن دندان
همین راهنما یادآوری میکند که ترک‌ها خودبه‌خود بهبود نمی‌یابند و معمولاً با گذشت زمان بزرگ‌تر میشوند؛ بنابراین تشخیص زودتر شانس حفظ دندان را بیشتر میکند [8]. یک مرور سیستماتیک دربارهی دندان‌های عقب ترک خورده که درمان ریشه شده بودند، بقای یک‌ساله را حدود ۸۸ درصد گزارش کرد و وجود پاکت لثه در محل ترک خطر از دست رفتن دندان را افزایش داد [11]. این مطالعات پیگیری کوتاه‌مدت داشتند و باید با احتیاط تفسیر شوند.
برای آشنایی با انواع ترک، روش‌های تشخیص و گزینه‌های درمان، مقاله‌ی درمان دندان ترک خورده را بخوانید.
بعد از ترمیم دندان چه انتظاری داشته باشیم؟
بعد از ترمیم، حساسیت خفیف دندان و درد لثه شایع است و معمولاً طی یک تا دو هفته کم میشود. بهتر است تا رفع بیحسی غذا نخورید تا گونه یا زبان را گاز نگیرید. اگر درد شدید، تورم، تب یا شکستن ترمیم داشتید، با کلینیک تماس بگیرید.
کلینیک کلیولند توضیح می‌دهد پس از ترمیم، حساسیت خفیف و درد لثه شایع است و معمولاً طی یک تا دو هفته از بین میرود؛ مسکن‌های بدون نسخه می‌توانند کمک کنند و بهتر است تا رفع بیحسی، غذا نخورید تا گونه را گاز نگیرید [1]. اگر هنگام بستن دهان احساس کنید ترمیم بلندتر از دندان‌های دیگر است، باید بایت دوباره تنظیم شود؛ ترمیم بلند می‌تواند باعث درد هنگام جویدن شود.
- حساسیت خفیف به سرما در روزهای اول: معمولاً طبیعی است
- درد خفیف لثه در محل کار: معمولاً طی چند روز بهتر میشود
- احساس بلندی ترمیم هنگام بستن دهان: نیاز به تنظیم بایت
- درد ضربان‌دار یا خودبهخودی: نیاز به معاینه
چه زمانی با کلینیک تماس بگیرید
اگر ترمیم شکست، درد شدید با مسکن بهتر نشد، صورت یا فک متورم شد، یا تب و لرز و علائم عفونت داشتید، با کلینیک تماس بگیرید. دردی که پس از برداشتن سرما یا گرما ادامه پیدا میکند یا درد خودبهخودی شبانه ممکن است نشانه‌ی درگیری عصب باشد و باید بررسی شود.
این علائم در منابع بالینی به‌عنوان دلیل مراجعه ذکر شده‌اند [1]. بیشتر بیماران پس از چند روز بدون مشکل از دندان ترمیم‌شده استفاده میکنند.
ماندگاری ترمیم دندان چقدر است؟
منابع بالینی طول عمر معمول ترمیمها را ده تا بیست سال، بسته به نوع ماده، ذکر میکنند. اما مرورهای سیستماتیک نشان داده‌اند خطر پوسیدگی بیمار و تعداد سطوح ترمیم‌شده نقش مهمی در شکست دارند. یعنی ماندگاری ترمیم دندان به شرایط و مراقبت شما هم بستگی دارد، نه فقط به ماده.
کلینیک کلیولند طول عمر معمول ترمیمها را ده تا بیست سال ذکر میکند [1]. مرور سیستماتیک ماندگاری ترمیم‌های کامپوزیت دندان‌های عقب نشان داد پوسیدگی و شکستگی مهم‌ترین علت‌های شکست هستند و خطر شکست در افراد پرخطر از نظر پوسیدگی و در ترمیم‌هایی که سطوح بیشتری از دندان را می‌پوشانند، بیشتر است [12].
عوامل مؤثر بر ماندگاری ترمیم
| عامل |
اثر |
| خطر پوسیدگی |
خطر بالاتر با شکست بیشتر همراه بوده است [12] |
| تعداد سطوح ترمیم‌شده |
ترمیم‌های بزرگ‌تر شکست بیشتری داشته‌اند [12] |
| نوع ماده |
کامپوزیت در دندان‌های عقب شکست بیشتری از آمالگام داشته؛ قطعیت پایین [6] |
| وضعیت عصب |
در ترمیم‌های سرامیکی، عصب زنده با شکست کمتر همراه بوده است [5] |
| عادت‌ها |
دندانقروچه و جویدن اجسام سخت فشار بیشتری به ترمیم وارد میکنند |
این یافته‌ها پیام روشنی دارند: انتخاب ماده مهم است، اما کنترل پوسیدگی و مراقبت روزانه تأثیر کمتری ندارد. جزئیات بیشتر دربارهی علت‌های خرابی ترمیم و راه‌های افزایش دوام آن در مقاله‌ی ماندگاری ترمیم دندان و نکات مراقبتی آمده است.
مراقبت از ترمیم دندان و پیشگیری از پوسیدگی دوباره
مسواک زدن دو بار در روز با خمیردندان فلورایددار، تمیز کردن فضای بین دندانها، کاهش مصرف قندهای آزاد، پرهیز از جویدن اجسام سخت و معاینه‌ی دوره‌ای، مهم‌ترین اقدام‌ها برای حفظ ترمیم و پیشگیری از پوسیدگی دوباره هستند. پوسیدگی کنار ترمیم یکی از علت‌های اصلی خرابی آن است.
سازمان جهانی بهداشت مسواک زدن دو بار در روز با خمیردندان حاوی ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ پی‌پی‌ام فلوراید را توصیه میکند و مصرف زیاد قند، دخانیات، الکل و بهداشت ضعیف را از عوامل خطر اصلی بیماری‌های دهان می‌داند [2]. مرور کاکرین نیز نشان داده خمیردندان فلورایددار پوسیدگی را بهتر از خمیردندان بدون فلوراید پیشگیری میکند و غلظت بیشتر فلوراید اثر پیشگیری بیشتری دارد؛ در کودکان کم‌سن، انتخاب غلظت باید با خطر فلوئوروزیس سنجیده شود [13].
- مسواک صبح و شب — با خمیردندان فلورایددار، با توجه ویژه به لبه‌های ترمیم.
- تمیز کردن بین دندانها — روزی یک بار با نخ دندان یا برس بین‌دندانی.
- کاهش دفعات مصرف قند — به‌ویژه نوشیدنی‌ها و میان‌وعده‌های شیرین.
- محافظت از ترمیم — پرهیز از جویدن یخ و اجسام سخت و باز کردن بسته‌ها با دندان.
- کنترل دندانقروچه — در صورت وجود، دربارهی محافظ شبانه مشورت کنید.
- معاینه‌ی منظم — فاصله‌ی آن بر اساس خطر پوسیدگی شما تعیین میشود.
پیشگیری فقط برای حفظ ترمیم فعلی نیست؛ هر پوسیدگی جدیدی که پیشگیری شود، یعنی یک ترمیم کمتر و بافت سالم بیشتر برای سال‌های آینده. برای بیمارانی که چندین ترمیم دارند یا پوسیدگی‌های مکرر داشته‌اند، برنامه‌ی پیشگیری فردی اهمیت بیشتری دارد.
ترمیم قدیمی را باید تعمیر کرد یا عوض کرد؟
ترمیم سالم را نباید بیدلیل عوض کرد. اگر فقط بخشی از ترمیم معیوب است، گاهی تعمیر همان بخش کافی است و بافت سالم کمتری از دست میرود. مرور کاکرین کارآزمایی‌ای برای مقایسه‌ی تعمیر و تعویض ترمیم کامپوزیت پیدا نکرد؛ بنابراین تصمیم بر اساس معاینه گرفته میشود.
هر بار که ترمیمی برداشته و دوباره ساخته میشود، معمولاً مقداری از بافت سالم دندان هم از دست میرود و حفره بزرگ‌تر میشود. به همین دلیل، تعمیر بخش معیوب ترمیم در موارد مناسب رویکردی محافظه‌کارانه به شمار می‌آید. مرور کاکرین دربارهی تعمیر یا تعویض ترمیم‌های کامپوزیت معیوب در بزرگسالان هیچ کارآزمایی تصادفی مرتبطی پیدا نکرد و نتیجه گرفت شواهدی برای ترجیح یکی بر دیگری وجود ندارد [14].
دربارهی ترمیم‌های آمالگام قدیمی، FDA توصیه میکند اگر ترمیم سالم است و پوسیدگی زیر آن وجود ندارد، فقط به دلیل نگرانی از جیوه برداشته نشود؛ چون برداشتن ترمیم سالم به از دست رفتن غیرضروری بافت سالم دندان منجر میشود و در حین برداشتن، تماس با بخار جیوه موقتاً افزایش می‌یابد [4].
معیارهای تصمیمگیری دربارهی ترمیم قدیمی
اگر ترمیم سالم است و پوسیدگی کنار آن نیست، نیازی به تعویض نیست. اگر فقط لبه یا بخش کوچکی آسیب دیده، تعمیر بررسی میشود. اگر پوسیدگی زیر ترمیم گسترده است، بخش بزرگی از آن شکسته یا دندان علامت دارد، تعویض یا ترمیم غیرمستقیم لازم میشود. دلیل زیبایی هم می‌تواند مطرح باشد، اما باید با هزینه‌ی از دست رفتن بافت سنجیده شود.
ترمیم دندان در بارداری، کودکان و گروه‌های خاص
برای زنان باردار یا در حال برنامه‌ریزی برای بارداری، مادران شیرده، کودکان به‌ویژه زیر شش سال و افرادی با بیماری عصبی، اختلال کلیه یا حساسیت به جیوه، FDA در صورت مناسب بودن استفاده از مواد بدون آمالگام را توصیه میکند. درمان پوسیدگی در این گروه‌ها نباید بیدلیل به تعویق بیفتد.
FDA گروه‌هایی را مشخص کرده که ممکن است در برابر اثرات احتمالی تماس با جیوه حساس‌تر باشند و برای آن‌ها توصیه میکند در صورت مناسب بودن، از مواد بدون آمالگام مانند کامپوزیت یا گلاس آینومر استفاده شود [4]:
- زنان باردار و زنانی که برای بارداری برنامه‌ریزی میکنند
- مادران شیرده
- کودکان، به‌ویژه کودکان زیر شش سال
- افرادی که بیماری عصبی از پیش موجود دارند
- افرادی با اختلال عملکرد کلیه
- افرادی با حساسیت شناخته‌شده به جیوه یا اجزای آمالگام
در کودکان، علاوه بر انتخاب ماده، پیشگیری اهمیت زیادی دارد. مرور کاکرین دربارهی خمیردندان‌های فلورایددار یادآوری میکند که در کودکان کم‌سن، انتخاب غلظت فلوراید باید با خطر فلوئوروزیس سنجیده شود [13]. مقدار خمیردندان و غلظت آن را برای کودک خود با دندانپزشک هماهنگ کنید.
دربارهی بارداری
اگر باردار هستید، این موضوع را پیش از درمان به جراح دندانپزشک بگویید. زمانبندی درمانهای غیرفوری، نوع بیحسی و نیاز به تصویربرداری با توجه به شرایط شما و در صورت نیاز با هماهنگی پزشک شما تعیین میشود.
باورهای نادرست رایج دربارهی ترمیم دندان
برخی باورهای رایج، مانند اینکه «دندانی که درد ندارد پوسیده نیست» یا «همهی ترمیم‌های آمالگام باید برداشته شوند»، با شواهد هم‌خوانی ندارند. شناخت این باورها کمک میکند تصمیم درمانی بر اساس معاینه و شواهد گرفته شود، نه بر اساس شنیده‌ها.
در ادامه چند باور رایج و آنچه منابع دربارهی آن‌ها می‌گویند را مرور می‌کنیم:
- «اگر دندان درد ندارد، پوسیده نیست.» پوسیدگی در مراحل اولیه معمولاً بی‌علامت است و بسیاری از حفره‌ها، به‌ویژه بین دندانها، فقط در معاینه یا رادیوگرافی پیدا میشوند.
- «همهی ترمیم‌های آمالگام باید عوض شوند.» FDA برداشتن ترمیم آمالگام سالم را فقط به دلیل نگرانی از جیوه توصیه نمی‌کند [4].
- «کامپوزیت همیشه از آمالگام بادوام‌تر است.» در مرور کاکرین، کامپوزیت در دندان‌های عقب شکست بیشتری داشت، هرچند قطعیت شواهد پایین بود [6].
- «آمالگام همیشه بادوام‌تر است، پس همیشه بهتر است.» دوام فقط یکی از معیارهاست؛ جیوه، زیبایی، مقدار تراش و مقررات محلی هم در انتخاب نقش دارند [7].
- «هر روش با عنوان بیومیمتیک نتیجه‌ی بهتری دارد.» مرور ۲۰۲۴ نشان داد بسیاری از پروتکل‌های خاص این رویکرد هنوز پشتوانه‌ی بالینی کافی ندارند [9].
- «ترک دندان خودش خوب میشود.» ترک‌ها خودبه‌خود بهبود نمی‌یابند و معمولاً با گذشت زمان بزرگ‌تر میشوند [8].
- «ترمیم خوب یعنی دیگر نیازی به مراقبت نیست.» پوسیدگی کنار ترمیم یکی از علت‌های اصلی شکست آن است [12] و مراقبت روزانه همچنان لازم است.
اگر دربارهی هر کدام از این موضوع‌ها برای دندان خودتان پرسشی دارید، مسیر مناسب، معاینه و گفت‌وگو دربارهی گزینه‌هاست؛ چون پاسخ درست برای هر دندان به وضعیت همان دندان بستگی دارد.
هزینه‌ی ترمیم دندان به چه عواملی بستگی دارد؟
هزینه‌ی ترمیم دندان به نوع ماده، اندازه و تعداد سطوح ترمیم، روش مستقیم یا غیرمستقیم، نیاز به کار لابراتوار، تعداد جلسات و درمانهای همراه مانند درمان ریشه بستگی دارد. برآورد دقیق فقط پس از معاینه و بررسی تصویربرداری ممکن است.
دو ترمیم که از بیرون شبیه به نظر می‌رسند، ممکن است از نظر پیچیدگی کاملاً متفاوت باشند. یک حفره‌ی کوچک روی سطح جونده با یک ترمیم چندسطحی بین دو دندان آسیا که به عصب نزدیک است، زمان، مواد و دقت متفاوتی می‌خواهد. عواملی که در هزینه نقش دارند، عبارت‌اند از:
- نوع ماده: کامپوزیت، گلاس آینومر، سرامیک یا طلا
- روش: ترمیم مستقیم در یک جلسه یا ترمیم غیرمستقیم با کار لابراتوار
- اندازه و تعداد سطوح: ترمیم یک‌سطحی یا چندسطحی
- عمق پوسیدگی: نیاز به محافظت از عصب یا برداشتن مرحله‌ای
- درمانهای همراه: درمان ریشه، ساخت پست یا روکش
- تعداد دندانها: ترمیم یک دندان یا برنامه‌ی درمانی چند دندان
به همین دلیل، اعلام هزینه بدون معاینه می‌تواند گمراه‌کننده باشد. در جلسه‌ی معاینه، وضعیت دندانها بررسی میشود، گزینه‌های درمانی با مزایا و محدودیت‌هایشان توضیح داده میشود و برآورد هزینه بر اساس طرح درمان مشخص میشود. پیشگیری و درمان زودهنگام پوسیدگی نیز معمولاً از نیاز به درمانهای گسترده‌تر جلوگیری میکند.
ترمیم دندان در تهران؛ روند مراجعه به کلینیک
برای ترمیم دندان در تهران میتوانید در کلینیک دندانپزشکی حضرت زهرا (س) در خیابان شریعتی، روبه‌روی بلوار میرداماد، نوبت معاینه بگیرید. در جلسه‌ی اول، دندانها معاینه میشوند، در صورت نیاز تصویربرداری انجام میشود و گزینه‌های ترمیم همراه با برآورد هزینه توضیح داده میشود.
روند مراجعه برای ترمیم دندان در کلینیک به این شکل است:
- رزرو نوبت — از طریق سامانه‌ی نوبت‌دهی آنلاین یا تماس تلفنی با کلینیک.
- معاینه و تشخیص — بررسی دندانها، ترمیم‌های قبلی و در صورت نیاز تصویربرداری.
- توضیح گزینه‌ها — مقایسه‌ی ترمیم مستقیم و غیرمستقیم و مواد مناسب برای هر دندان.
- طرح درمان و برآورد هزینه — تعیین ترتیب درمان دندانها و تعداد جلسات.
- انجام ترمیم — در همان جلسه یا جلسه‌ی بعد، بسته به نوع ترمیم.
- پیگیری — بررسی ترمیم و برنامه‌ی معاینه‌ی دوره‌ای بر اساس خطر پوسیدگی.
اگر ترمیم‌های قدیمی دارید و نمی‌دانید نیاز به تعویض دارند یا نه، یا دندانی دارید که هنگام جویدن درد میکند، معاینه کمک میکند تصمیم بر اساس وضعیت واقعی دندان گرفته شود، نه بر اساس ظاهر ترمیم. اطلاعات تماس، ساعات کاری و نشانی کلینیک در پایین همین صفحه آمده است.
پیش از مراجعه
اگر تصویر رادیوگرافی قبلی، فهرست داروهای مصرفی یا سابقه‌ی درمانهای قبلی دارید، آن‌ها را همراه بیاورید. اگر باردار هستید یا بیماری زمینه‌ای دارید، آن را در ابتدای جلسه اطلاع دهید تا در طرح درمان در نظر گرفته شود.
نسخه صوتی این راهنما
سوالات متداول
ترمیم دندان درمانی است که در آن بخش پوسیده یا آسیبدیدهی دندان برداشته میشود و فضای باقیمانده با مادهای مانند کامپوزیت، آمالگام، گلاس آینومر، سرامیک یا طلا بازسازی میشود. ترمیم برای پوسیدگی، لبپریدگی، ترکهای جزئی و سایش دندان به کار میرود.
ترمیمها به دو گروه مستقیم و غیرمستقیم تقسیم میشوند. ترمیم مستقیم مانند کامپوزیت، آمالگام و گلاس آینومر در همان جلسه انجام میشود. ترمیم غیرمستقیم مانند اینله، آنله و روکش در لابراتوار ساخته میشود و معمولاً دو جلسه لازم دارد.
هیچ مادهای برای همهی موقعیتها برتر نیست. انتخاب به محل دندان، اندازهی حفره، نیروی جویدن، خطر پوسیدگی، ملاحظات زیبایی و ترجیح شما بستگی دارد. مرور کاکرین تصمیمگیری مشترک میان بیمار و دندانپزشک را توصیه کرده است.
ترمیم دندان معمولاً با بیحسی موضعی انجام میشود و حین درمان درد قابل توجهی ندارد. پس از درمان، حساسیت خفیف و درد لثه شایع است و معمولاً طی یک تا دو هفته کم میشود.
ترمیم مستقیم معمولاً در یک جلسه انجام میشود. ترمیم غیرمستقیم مانند اینله، آنله یا روکش معمولاً به دو جلسه نیاز دارد، چون ترمیم در لابراتوار ساخته میشود. تعداد جلسات به تعداد دندانها و درمانهای همراه هم بستگی دارد.
منابع بالینی طول عمر معمول ترمیمها را ده تا بیست سال، بسته به نوع ماده، ذکر میکنند. خطر پوسیدگی، اندازهی ترمیم، دندانقروچه و مراقبت روزانه بر ماندگاری ترمیم اثر زیادی دارند.
اگر ترمیم آمالگام سالم است و پوسیدگی زیر آن وجود ندارد، FDA برداشتن آن را فقط به دلیل نگرانی از جیوه توصیه نمی‌کند، چون بافت سالم دندان از دست میرود و تماس با بخار جیوه موقتاً بیشتر میشود.
بهتر است تا رفع کامل بیحسی صبر کنید تا گونه، لب یا زبان را گاز نگیرید. پس از آن میتوانید غذا بخورید، مگر اینکه دستور دیگری دربارهی ترمیم شما داده شده باشد.
درمان پوسیدگی در بارداری نباید بیدلیل به تعویق بیفتد. FDA برای زنان باردار در صورت مناسب بودن، مواد بدون آمالگام را توصیه میکند. بارداری خود را پیش از درمان اطلاع دهید تا زمانبندی و جزئیات درمان با شرایط شما هماهنگ شود.
اگر پوسیدگی یا ترک به عصب رسیده باشد، درد خودبهخودی یا شبانه وجود داشته باشد، درد پس از برداشتن سرما و گرما ادامه پیدا کند یا تورم و آبسه ایجاد شده باشد، ممکن است درمان ریشه لازم باشد. تشخیص با معاینه و آزمونهای عصب انجام میشود.
هزینه به نوع ماده، اندازه و تعداد سطوح ترمیم، روش مستقیم یا غیرمستقیم، نیاز به کار لابراتوار، تعداد دندانها و درمانهای همراه مانند درمان ریشه بستگی دارد. برآورد دقیق پس از معاینه ممکن است.
میتوانید از طریق سامانه‌ی نوبت‌دهی آنلاین یا تماس تلفنی با کلینیک دندانپزشکی حضرت زهرا (س) در خیابان شریعتی، روبه‌روی بلوار میرداماد، نوبت معاینه بگیرید. در جلسه‌ی اول گزینه‌های ترمیم و برآورد هزینه توضیح داده میشود.
درباره کلینیک دندانپزشکی حضرت زهرا (س)
کلینیک دندانپزشکی حضرت زهرا (س) در خیابان شریعتی، روبه‌روی بلوار میرداماد قرار دارد و خدمات دندانپزشکی را زیر نظر دکتر محمدایمان نقشی‌زادیان، جراح دندانپزشک با شماره نظام پزشکی ۱۴۹۸۶۰، ارائه میکند.
رویکرد درمانی کلینیک بر تشخیص دقیق پیش از شروع درمان استوار است. هر طرح درمان پس از معاینه بالینی و بررسی تصویربرداری تنظیم میشود و گزینه‌های موجود، همراه با مزایا و محدودیت‌های هرکدام، پیش از تصمیمگیری با بیمار در میان گذاشته میشود.
- معاینه و مشاوره پیش از هر درمان، با بررسی سابقه پزشکی بیمار
- ارائه طرح درمان مکتوب همراه با گزینه‌های جایگزین
- پیگیری پس از درمان و جلسات کنترل دوره‌ای
- امکان رزرو نوبت به‌صورت آنلاین یا تلفنی
نشانی و ساعات کاری
اطلاعات تماس و مراجعه
| نشانی |
تهران، خیابان شریعتی، روبه‌روی بلوار میرداماد |
| روزهای کاری |
شنبه تا چهارشنبه |
| ساعات کاری |
۱۰ تا ۲۰ |
| تلفن |
۰۹۳۳۸۹۳۵۳۸۳ |
| رزرو نوبت |
پنل نوبت‌دهی آنلاین |
برای بررسی شرایط خود و دریافت طرح درمان متناسب، وقت مشاوره بگیرید. برآورد دقیق هر درمان تنها پس از معاینه حضوری و بررسی تصویربرداری ممکن است.
دکتر محمدایمان نقشی‌زادیان
جراح دندانپزشک
شماره نظام پزشکی: ۱۴۹۸۶۰
آخرین بازبینی: ۱۵ تیر ۱۴۰۵
منابع
- Cleveland Clinic. Dental Fillings. Health Library (medically reviewed; last updated May 13, 2024). Cleveland Clinic
- World Health Organization. Oral health — Fact sheet. 17 March 2025. WHO
- Schwendicke F, Walsh T, Lamont T, et al. Interventions for treating cavitated or dentine carious lesions. Cochrane Database Syst Rev. 2021;(7):CD013039. Cochrane
- U.S. Food and Drug Administration. Dental Amalgam Fillings (content current as of February 18, 2021). FDA
- Morimoto S, et al. Survival Rate of Resin and Ceramic Inlays, Onlays, and Overlays: A Systematic Review and Meta-analysis. J Dent Res. 2016;95(9):985-994. DOI
- Worthington HV, Khangura S, Seal K, Mierzwinski-Urban M, Veitz-Keenan A, Sahrmann P, Schmidlin PR, Davis D, Iheozor-Ejiofor Z, Rasines Alcaraz MG. Direct composite resin fillings versus amalgam fillings for permanent posterior teeth. Cochrane Database Syst Rev. 2021;(8):CD005620. Cochrane
- Regulation (EU) 2024/1849 of the European Parliament and of the Council amending Regulation (EU) 2017/852 on mercury. Legislative Observatory summary. European Parliament
- Rivera E, Walton RE. Cracking the Cracked Tooth Code: Detection and Treatment of Various Longitudinal Tooth Fractures. Endodontics: Colleagues for Excellence. American Association of Endodontists; Summer 2008. AAE
- Reis A, Feitosa VP, Chibinski AC, Favoreto MW, Gutierrez MF, Loguercio AD. Biomimetic Restorative Dentistry: an evidence-based discussion of common myths. J Appl Oral Sci. 2024;32. DOI
- Hardan L, Devoto W, Bourgi R, et al. Immediate Dentin Sealing for Adhesive Cementation of Indirect Restorations: A Systematic Review and Meta-Analysis. Gels. 2022;8(3):175. DOI
- Olivieri JG, et al. Outcome and Survival of Endodontically Treated Cracked Posterior Permanent Teeth: A Systematic Review and Meta-analysis. J Endod. 2020;46(4):455-463. PubMed
- Opdam NJ, van de Sande FH, Bronkhorst E, et al. Longevity of posterior composite restorations: a systematic review and meta-analysis. J Dent Res. 2014;93(10):943-949. PubMed
- Walsh T, Worthington HV, Glenny AM, Marinho VCC, Jeroncic A. Fluoride toothpastes of different concentrations for preventing dental caries. Cochrane Database Syst Rev. 2019;(3):CD007868. Cochrane
- Sharif MO, Catleugh M, Merry A, Tickle M, Dunne SM, Brunton P, Aggarwal VR, Chong LY. Replacement versus repair of defective restorations in adults: resin composite. Cochrane Database Syst Rev. 2014;(2):CD005971. Cochrane
|
مشاهده آدرس
مشاهده آدرس
مشاهده آدرس
